Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Politica

Aktualnie: Acta Politica Polonica

ISSN: 0867-0617    OAI
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Lista wydań / 1/2011 (24)
Prädispositionen polnischer Außenpolitik: Russland – Polen – Deutschland
(Predyspozycje polskiej polityki zagranicznej: Rosja – Polska – Niemcy)

Autorzy: Norbert Marek

Pierre-Frédéric Weber
Instytut Zachodni, Poznań
Słowa kluczowe: polska polityka zagraniczna, Polska, Rosja, Niemcy
Rok wydania:2011
Liczba stron:27 (5-31)

Abstrakt

Polska polityka zagraniczna i częściowo bezpieczeństwa jest w odniesieniu do dwóch największych sąsiadów, Niemiec i Rosji, definiowana w kategoriach geopolitycznychi historycznych. Chociaż wstąpienie Polski do NATO (1999) i Unii Europejskiej (2004) miało zakończyć formułowanie polskiego interesu narodowego wyłącznie w kategoriach geopolitycznych, to jednak okazuje się, że położenie Polski między Moskwą a Berlinem nadal determinuje politykę zagraniczną Warszawy. Niemniej nie bez znaczenia jest rozróżnienie stosunku Warszawy do Berlina i relacji między Warszawą a Moskwą. Ważne znaczenie w intensywności geopolitycznego rozumienia bilateralnych stosunków między Rosją a Polską mają odradzające się tendencje neoimperialne w Rosji, a także poszukiwanie nowej tożsamości rosyjskiej, gdzie elementy czasu sowieckiego nierzadko odgrywają konstytutywną rolę. Rosja Putina stara się częściowo rekompensować brak wymiernych sukcesów w polityce wewnętrznej intensywną politykązagraniczną, strzegącą szeczególnie własnych wpływów na obszarze określanym mianem „bliskiej zagranicy”. Polska polityka wschodnia staje się zatem obszarem bezpośredniej konkurencji o wpływy. Dodatkową legitymizację polskich wysiłków we wschodniej Europie (Ukraina, Białoruś) zapewnia Unia Europejska poprzez wspólneinicjatywy, jak na przykład Partnerstwo Wschodnie. Decydującym czynnikiem przemawiającym za rzeczywistym sukcesem polskiej polityki wschodniej w ramach UniiEuropejskiej jest pozyskanie Niemiec jako jednego ze strategicznych sojuszników polskich inicjatyw w Europie Wschodniej. Jednakże między Berlinem a Warszawą możnastwierdzieć od dłuższego czasu raczej dysonans niż rzeczywisty konsensus w kwestiach politycznych dotyczących zarówno zagadnień bilaterlanych, jak i związanych z procesem integracji europejskiej. Definiowana na początku lat dziewięćdziesiątych wspólnota interesów polsko-niemieckich okazała się – wraz ze wstąpieniem Polski do UniiEuropejskiej i odrodzeniem się dyskusji na temat polityki historycznej w Niemczech i w Polsce – nietrwała. Kwestie przeszłości, które determinowały polską politykę zagraniczną zwłaszcza w okresie rządów koalicji narodowo-konserwatywnej (2005–2007), ograniczyły w zasadniczy sposób dialog polsko-niemiecki. W niniejszym artykule autorzy podejmują zagadnienie wystarczalności i zasadności definiowania polskiej polityki zagranicznej w odniesieniu do Niemiec i Rosji wyłącznie w kategoriach geopolitycznych i historycznych. Jednocześnie starają się odpowiedzieć na pytanie, na ile zmiana sposobu uprawiania polityki zagranicznej przez nową koalicję konserwatywno-liberalną (od 2007 r.) jest jedynie zmianą stylu, a na ile rzeczywistą zmianą jakościową w podejściu Warszawy do Rosji i Niemiec. W stosunku do Niemiec wyrazista staje się polityka przyjaznego zdystansowania, gdzie polityczna interakcja pozostaje mniej zdominowana przez politykę historyczną. Ostatnie wydarzeniazwiązane z wypadkiem smoleńskim pozwoliły też na przełamanie dotychczasowego klimatu braku zaufania między Moskwą a Warszawą i umożliwiły politykę powolnego zbliżenia. Liczne gesty solidarności, zarówno rosyjskiego społeczeństwa, jak i politycznej elity Rosji, pozwalają ufać, że normalizacja stosunków między Polską a Rosją będzie kontynuowana.

Bibliografia

1.Afanasjew J., Groźna Rosja, Warszawa 2005, Oficyna Naukowa. Afanasjew J., Kamienna Rosja, martwy lud, „Gazeta Wyborcza“, 26.01.2009.
2.Bieleń S., O stosunkach polsko-rosyjskich, , w: Ekspertyzy i analizy pracowników ISM, Instytut Stosunków Międzynarodowych 9/2005, Warszawa.
3.Bosacki M., USA a my: coraz dalej, „Gazeta Wyborcza“, 20.07.2009.
4.Buras P., Gelingt Europa gemeinsam? Polens Europapolitik und die deutsche Ratspräsidentschaft, Zentrum für Internationale Beziehungen und KonradAdenauer-Stiftung, Warschau 2007.
5.Christ S., Der Kampf mit den Deutschen geht weiter, „Spiegel“, 4.02.2006.
6.Déclaration commune sur la sécurité et la défense, Sommet Franco-Polonais, Palais de l’Elysée – Jeudi 5 novembre 2009, http://www.elysee.fr/.../download/?mode=press& filename=091105declaration_defense_Sommet_franco-polonais.pdf (Zugriff am 20.11.2009). Eberhardt A., Stosunki Polski z Rosją„ Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej“, 1 (2006).
7.FAZ, Merkel verteidigt Zentrum gegen Vertreibungen in Berlin, „Frankfurter Allgemeine Zeitung“, 2.12.2005.
8.Gniazdowski M., Kwestie historyczne w polskiej polityce zagranicznej, „Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej“, 1 (2006).
9.Gostmann P., Fensteröffner – Sendungsbewusste – Grenzposten. Eine Typologie zur Repräsentation Europas und verschiedener europäischer Nationen im kulturellen Gedächtnis polnischer Parlamentarier, w: D. Bingen, P.O. Loew, K. Wóycicki, (red.): Die Destruktion des Dialogs. Zur innenpolitischen Instrumentalisierung negativer Fremd- und Feindbilder, 2007.
10.Kaczyński J.: Niemcy podważają prawo Polaków do ziem zachodnich„ Gazeta Wyborcza“, 4.06.2009.
11.Kloth H.M., Polnischer Minister poltert gegen Schröder und Merkel, „Spiegel“, 30.04.2006.
12.Köhler P., Polens neue Kartoffel, „Taz“, 26.06.2006.
13.Krejčí O. Geopolitics of the Central European Region. The View from Prague and Bratislava, Bratislava: Veda, Publishing House of the Slovak Academy of Science, 2005.
14.Kratochvil P., Cibulková P., Beneš V., Foreign policy, rhetorical action and the idea of otherness: The Czech Republic and Russia, „Communist and PostCommunist Studies“ 39 (2006).
15.Kuźniar R., Droga do wolności. Polityka zagraniczna III Rzeczypospolitej, Warszawa, 2008, Wydawnictwo Adam Marszalek.
16.Lang K.-O., Czas na nowy realizm. Perspektywy stosunków polsko-niemieckich w Unii Europejskiej, „Dialog (Berlin)“ 2005, Nr, 69–70.
17.Lawrow S., Bierzcie przykład z Rosji i uznajcie realia, „Gazeta Wyborcza“, 10.09.2008.
18.Lesser G., Die Polen sind geknickt, „Badische Zeitung“, 01.09.2009.
19.Madajczyk P., Polsko-niemieckie dyskusje o historii, „Rocznik Polsko-Niemiecki“, 2001/2002, nr 10.
20.Medwedew D., Katyń to przykład fałszowania historii, „Gazeta Wyborcza“, 07.05.2010.
21.Meller S., Jak rozmawiać z Rosją, „Polski Przegląd Dyplomatyczny“, 2008, nr 41.
22.Piekło J., Rosja w kryzysie a sen o imperium – polska perspektywa, „Analizy i Opinie“ 2009, nr 95, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa, http://www. isp.org.pl/ (Zugriff am 2.11.2009).
23.Schuller K., Causa Steinbach. Organisiertes Schweigen in Polen, „Frankfurter Allgemeine Zeitung“, 17.11.2009.
24.Troebst S., Vertreibungsdiskurs und europäische Erinnerungskultur. Deutschpolnische Initiativen zur Institutionalisierung. Eine Dokumentation, Osnabrück 2006.
25.Urban T., Skubiszewski: „Konfrontation mit Bonn beenden“. Der Außenminister plädiert für eine deutsch-polnische „Interessengemeinschaft“, „Süddeutsche Zeitung“, 4.04.1990.
26.Wilke M., Europa różnych pamięci, „Tygodnik Powszechny“, 3.06.2009.
27.Wojciechowski M., Radziwinowicz W., Rehabilitacja dla ofiar Katynia, „Gazeta Wyborcza“, 01.06.2010.
28.Zielonka J., Europe as Empire. The Nature of the Enlarged European Union, Oxford University Press, 2007.