Analiza i Egzystencja

ISSN: 1734-9923     eISSN: 2300-7621     DOI: 10.18276/aie.2016.33-01
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  CEEOL  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 33 (2016)
„Bardzo nieliczni czują, że ich życie nie jest życiem, lecz śmiercią”. F. Dostojewski i L. Szestow wobec idei szczęścia i egzystencjalnej satysfakcji

Autorzy: Michał Kruszelnicki
Dolnośląska Szkoła Wyższa
Słowa kluczowe: „żywe” vs. „martwe” życie rozpacz szczęście Notatki z podziemia Szestow Dostojewski wiara i zwątpienie
Rok wydania:2016
Liczba stron:25 (5-29)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

In my paper I set the existential interpretation of Dostoevsky’s Notes from the Underground proposed by Lev Shestov against the religious and psychological interpretations of this novel in order to excavate a vital problem in Dostoevsky, which is the inversion of hierarchy in pairs of oppositional categories such as normality-pathology, happiness-unhappiness, harmony- dissonance, omnitude-lack, certainty-uncertainty, joy-despair, faith-doubt. Following Shestov I argue that Dostoevsky embraces those categories that are traditionally mistrusted and negatively valorized and by so doing he rehabilitates the “underground”, accursed and unhappy existence at the expense of regular, “normal” life, easily founding spiritual certainty and every day satisfaction. Such an un-problematic life Dostoevsky’s man from the underground regards as a false, smug and eventually – “dead”. In further part of my study I focus on the religious aspect of Shestov’s later philosophy and try to prove that the perspective of faith gradually introduced to his reading of Dostoevsky in no way cancels Shestov’s early philosophy of the underground, despair and tragedy. On the contrary: if faith “obtained” is likely to become yet another mask of “evidence” and “certainty” and in this way might put stop to existential doubts and spiritual dissatisfaction, then neither Dostoevsky, nor Shestov himself, can easily trust it. In this situation despair and tragedy cannot but hold in Dostoevsky’s and Shestov’s thought and the circle of searching and suffering must remain vicious. I demonstrate the consistency in Shestov’s philosophical thought on Dostoevsky and its constant adequacy for understanding one of the crucial existential dilemmas in the works of the Russian writer.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Бассель, H.М. (1997). А.Х. Таммсааре о Достоевском. W: Г.М. Фридлендер (ред.), Достоевский. Материалы н исследования (t. 14, s. 330–342). Санкт-Петербург: Наука.
2.Bierdiajew, M. (1990). Fundamentalna idea lozo i Lwa Szestowa. W: L. Szestow, Gnoza a lozo a egzystencjalna. Eseje lozo czne (s. 117–120). Wybrał i tłum. C. Wodziński. Warszawa: Wydawnictwo Myśl.
3.Bierdiajew, M. (2013). Światopogląd Dostojewskiego. Tłum. i oprac. H. Paprocki. Kęty: Wydawnictwo M. Derewiecki.
4.De Jonge, A. (1983). Dostojewski i wiek intensywności (fragmenty). Tłum. A. Gra- bowski. Literatura na Świecie, 3, 20–54.
5.Dostojewski, F.M. (1992). Notatki z podziemia, Gracz. Tłum. G. Karski. London: Puls.
6.Ельницкая, Л.П. (2007). Исповедь антиrероя («Записки из подполья» Ф.М. Достоевского и «Распад атома» Г. Иванова).W: Г.М. Фридлендер (ред.), Достоевский. Материалы н исследования (t. 18, s. 227–240). Ленинград: Наука.
7.Ерофеев, В. (2015). Остается одно: Произвол (Философия одиночества и литературно-эстетическое кредо Льва Шестова. Pobrane z: http://samlib. ru/v/victor_v_e/ostaetsya_odno.shtml (dostęp: 1.09.2015).
8.Frank, J. (1986). Dostoevsky. The Stir of Liberation, 1860–1965. Princeton: Princeton University Press.
9.Von Goubergen, M. (1996). Concerning Lev Shestov’s Conception of Ethics. Studies in East European Thought, 48 (2/4), 223–229.
10.Horowitz, B. (1998). The Demolition of Reason in Lev Shestov’s Athens and Jerusalem. Poetics Today, 19 (2), 221–233.
11.Horowitz, B. (1999). The Tension of Athens & Jerusalem in the Philosophy of Lev Shestov. The Slavic and East European Journal, 43 (1), 156–173.
12.Jewdokimow, D. (2009). Człowiek przemieniony. Fiodor M. Dostojewski wobec tradycji Kościoła Wschodniego. Poznań: Wydawnictwo UAM.
13.Lethcoe, J. (1966). Self-Deception in Dostoevskij’s Notes from the Underground. The Slavic and East European Journal, 10 (1), 9–21.
14.Лосский, Н.О. (1952). Достоевский и его христианское миропонимание. New York: Chekchov Publishing House.
15.Martin, B. (1966). Introduction. W: L. Shestov, Athens and Jerusalem (s. IX–LVIV). Ed. and transl. by M. Martin. Ohio: Ohio University Press.
16.Matlaw, R. (1958). Structure and Integration in Notes from the Underground. PMLA, 73 (1), 101–109.
17.Meerson, O. (1992). Old Testament Lamentation in the Underground Man’s Monologue: A Refutation of the Existentialist Reading of Notes from the Underground. Slavic and East European Journal, 36 (3), 317–322.
18.Померанц, Г. (1990). Открытость бездне. Встречи о Достоевским. Москва: Советский Писатель.
19.Paris, B.J. (2008). Dostoevsky’s Greatest Characters: A New Approach to Notes from Underground, Crime and Punishment, and The Brothers Karamazov. New York: Palgrave-Macmillan.
20.Przybylski R. (2010). Dostojewski i „przeklęte problemy”. Wyd. 2. Warszawa: Sic!
21.Shestov, L. (1982). On the „Regeneration of Convictions” in Dostoevsky. W: L. Shestov, Speculation and Revelation. Transl. and edited by B. Martin. Ohio: Ohio University Press. Pobrane z: http://www.angel re.com/nb/shestov/ sar/dostoevsky1.html (dostęp: 5.11.2015).
22.Szestow, L. (1983). Apoteoza nieoczywistości. Tłum. N. Karsov, S. Szechter. War- szawa: Wszechnica Społeczno-Polityczna.
23.Szestow, L. (1995). Sola de. Tylko poprzez wiarę. Tłum., wstęp i oprac. C. Wodziński. Warszawa: PWN.
24.Szestow, L. (2000). Dostojewski i Nietzsche. Filozo a tragedii. Tłum. i wstępem opatrzył C. Wodziński. Warszawa: Czytelnik.
25.Szestow, L. (2003). Na szalach Hioba. Duchowe wędrówki. Tłum. J. Chmielewski. Warszawa: KR.
26.Szestow, L. (2005a). Pochwała głupoty (Z powodu książki Mikołaja Bierdiajewa Sub specie aeternitatis).W: L. Szestow, Początki i końce. Zbiór artykułów (s. 48–61). Tłum. i oprac. J. Chmielewski. Kęty: Antyk.
27.Szestow, L. (2005b). Potestas clavium (Władza kluczy). Tłum. i oprac. J. Chmielewski. Kęty: Antyk.
28.Walicki, A. (2000). Dostojewski a idea wolności. W: A. Walicki, Idea wolności u myślicieli rosyjskich. Studia z lat 1955–1959 (s. 136–197). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
29.Wodziński, C. (1991). Wiedza a zbawienie. Studium myśli Lwa Szestowa. Warszawa: IFiS PAN.
30.Wodziński, C. (2000). Lew Szestow [Wstęp]. W: L. Szestow, Dostojewski i Nietzsche. Filozofia tragedii (s. 5–26). Tłum. i wstępem opatrzył C. Wodziński. Warszawa: Czytelnik.
31.Wodziński, C. (2005). Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o lozofowaniu siekierą. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.