Studia Maritima

ISSN: 0137-3587     eISSN: 2353-303X     DOI: 10.18276/sm.2017.30-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS

Lista wydań / Vol. 30 2017
BRYTYJSKO-ISLANDZKIE „WOJNY DORSZOWE” (1958–1976) JAKO PRZYKŁAD SPORÓW O ZAWŁASZCZANIE MORZA

Autorzy: Krzysztof Kubiak
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach
Słowa kluczowe: Islandia Wielka Brytania łowiska konflikt wojny dorszowe
Rok wydania:2017
Liczba stron:31 (191-221)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

„Wojny dorszowe” to ciąg konfrontacji, które rozegrały się w latach 1958–1976 między Wielką Brytanią a Islandią, dotyczących praw do połowów na północnym Atlantyku. Długotrwały spór zakończył się w 1976 roku, kiedy Wielka Brytania uznała 200-miliową islandzką Wyłączną Strefę Ekonomiczną. Dzięki zwiększeniu zdolności połowowych, co dokonało się w drugiej połowie XIX wieku za sprawą trawlerów parowych, wody wokół Islandii zyskały nowe znaczenie. W 1893 roku Dania, która sprawowała kontrolę nad Islandią i Wyspami Owczymi, próbowała ustanowić strefę połowową wokół ich wybrzeży. Wielka Brytania ostatecznie zaakceptowała prawa duńskie tylko na wodach terytorialnych, które miały jedynie 3 mile morskie szerokości. W 1952 roku Republika Islandii ustanowiła morze terytorialne o szerokości 4 mil, a w 1958 roku próbowała rozszerzyć je do 12 mil. Wywołało to konflikt zwany „pierwszą wojną dorszową”. Trwał on od 12 listopada 1958 roku do 11 marca 1961 roku. Rozegrało się wówczas wiele incydentów między rybakami brytyjskimi a islandzką Strażą Wybrzeża. Osiągnięty w 1961 roku kompromis zakładał, że rozbieżności między Islandią a Wielką Brytanią dotyczące kwestii połowowych zostaną rozpatrzone przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze. „Druga wojna dorsza” między Zjednoczonym Królestwem a Islandią trwała od września 1972 roku do listopada 1973 roku. Powodem było utworzenie przez Islandię 50-milowej strefy rybołówstwa. Po miesiącach napięć międzynarodowych i wielu incydentach Wielka Brytania zaakceptowała decyzję islandzką w zamian za zezwolenie na połów 150 000 ton ryb do 1975 roku. „Trzecia wojna dorszowa” trwała od listopada 1975 roku do czerwca 1976 roku. Do wybuchu konfliktu doszło, gdy Islandia zadeklarowała utworzenie Wyłącznej Strefy Ekonomicznej o szerokości 200 mil morskich. Konfrontację zakończyło porozumienie, na mocy którego Zjednoczone Królestwo zmuszone było zaakceptować pretensje islandzkie, otrzymując czasowy limit połowowy dla swojej floty rybackiej. Podczas „wojen dorszowych” Islandia osiągnęła zakładane cele i obroniła swą suwerenność państwową nad obszarami morskimi.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Źródła opublikowane
2.Agreement Between the United States and the Republic of Iceland, May 5, 1951. http://avalon.law.yale.edu/20th_century/ice001.asp.
3.Board of Trade: Committee of Enquiry into Trawler Safety: Papers, Convention Between Her Majesty, The German Emperor, King of Prussia, The King of The Belgians, The King of Denmark, The President of The French Republic, and The King of The Netherlands, for Regulating The Police of The North Sea Fisheries. http://iea.uoregon.edu/pages/view_treaty.php?t=1882-PoliceNorthSeasFishery.EN.txt.
4.„Final Act of the European Fisheries Conference. London, December 3, to March 2, 1964”. American Journal of International Law 58 (1964), 4: 1068–1081.
5.Law No. 44 concerning the scientific conservation of the continental shelf fisheries, 1948. http://faolex.fao.org/docs/pdf/ice40717.pdf.
6.Proclamation 2667 of September 28, 1945. Policy of the United States with Respect to the National Resources of the Subsoil and Sea Bed of the Continental Shelf. http://www.oceancommission.gov/documents/gov_oceans/truman.pdf.
7.Proclamation 2668 of September 28, 1945. Policy of the United States with Respect to Coastal Fisheries in Certain Areas of the High Seas. http://cil.nus.edu.sg/1945/1945-us-presidential-proclamation-no-2668-policy-of-the-united-states-with-respect-tocoastal-fisheries-in-certain-areas-of-the-high-seas/.
8.Trawlermen’s compensation scheme: Eligibility criteria and procedure for making claims. http://www.ombudsman.org.uk/improving-public-service/reports-and-consultations/reports/parliamentary/put-together-in-haste-cod-wars-trawlermenscompensation-scheme/14.
9.Opracowania
10.Bergmann, Eiríkur. „Sense of Sovereignty: How national sentiments have influenced Iceland’s European Policy”. Icelandic Review of Politics & Administration 5 (2009), 2: 205–223.
11.Bierzanek, Remigiusz. Morze otwarte ze stanowiska prawa międzynarodowego. Warszawa:Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969.
12.Binkowski, Henryk. Islandia. Informator. Toruń: Adam Marszałek, 1995.
13.Clausewitz, Carl von. O wojnie. Lublin: Wydawnictwo Test, 1995.
14.Creed, Rupert. Turning the Tide: The 1968 Trawler Tragedy and the Wives’ Campaign for Safety. Hull: Back Door Press, 1998.
15.Duke, Simon W. United States Military Forces and Installations in Europe. Oxford: Oxford University Press, 1989.
16.Evans, Andrew, Iceland. Guilford: The Globe Pequot Press, 2010.
17.Finley, Mary C. „The Tragedy of Enclosure, Fish, Fisheries Science and U.S. Foreign Policy, 1920–1960”. Dysertacja doktorska, San Diego: University of California, 2007.
18.Fitz, Ryszard. Depesze z Reykjaviku. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1974.
19.Flintham, Victor. High Stakes. Britain’s Air Arms in Action 1945–1990. Barnsley: Pen & Sword Aviaton, 2009.
20.Fulton, Thomas W. The Sovereignty of the Sea. An Historical Account of the Claims of England to the Dominion of the British Seas, and of the Evolution of the Waters, with Special Reference to the Rights of Fishing and the Naval Salute. Union: Lawbook Exchange, 2002.
21.Goetel, Ferdynand. Wyspa na chmurnej północy. Warszawa 1928.
22.Jónsson, Albert. Iceland, NATO and the Keflavik Base. Reykjavik 1989.
23.Kubiak, Krzysztof. „Brytyjsko-islandzka „wojna dorszowa”. Przegląd Morski (1996), 7–8: 40–52.
24.Kubiak, Krzysztof. „Pogromca fregat z Gdyni” Odkrywca (2013), 4: 37–38.
25.Kubiak, Krzysztof. „Trawlery przeciwko fregatom, czyli jak Islandczycy upokorzyli Royal Navy”. Morze, Statki i Okręty (2013), 5: 64–71.
26.Kurlansky, Mark. Dorsz. Ryba która zmieniła świat. Warszawa: Twój Styl, 2004.
27.Majewski, Aleksander. Oceany i morza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992.
28.Makowski Andrzej. Siły morskie współczesnego państwa. Gdynia: Impuls Plus Consulting, 2000.
29.Mitchell, Bruce. „Politics, Fish, and International Resource Management: The British–Icelandic Cod War”. Geographical Review 66 (1976), 2: 127–138.
30.Sigurðsson Guðjón Öre, „The Development of Icelandic Foreign Policy. From National Interest to Idealism?”. Praca licencjacka, Reykjavík: Háskóla Íslands, University of Iceland, 2012.
31.Symonides, Janusz. Nowe prawo morza, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986.
32.Szelągowska, Grażyna. „Od kolonii do państwa niepodległego. Islandia od XIII do XX wieku”. W: Islandia. Wprowadzenie do wiedzy o społeczeństwie i kulturze, red.
33.Roman Chymkowski, Włodzimierz K. Pessel, 31–44. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2009.
34.Thor, Jon T. British Trawlers in Icelandic Waters: History of British Steam Trawling of Iceland 1889–1916 and Anglo-Icelandic Dispute 1896–1897. Reykjavík: Fjölva, 1992.
35.Welch, Andrew. The Royal Navy in the Cod Wars. Britain and Iceland Conflict 1958–61,1972–73, 1975–76. Lodge Hill: Maritime Books, 2006.
36.Wszołek, Anna. „The Republic of Iceland within the NATO”. W: The Northern Space Contemporary Issue, red. Ryszard M. Czarny, Radosław Kubicki, Agnieszka Jankowska, Roman S. Czarny, 171–181. Warszawa–Kielce, 2012.
37.Źródła internetowe
38.Captured Trawlers. http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=NA19230529.2.46.
39.Cod War 1893. http://www.hullwebs.co.uk/content/l-20c/industry/fishing/cod-war/codwar-1893.htm.
40.Consolidated Fisheries Ltd. http://homepage.ntlworld.com/grimsby.trawlers/consolship1.htm.
41.History of the Cod Wars, Part 1. http://www.youtube.com/watch?v=qkZqi1wigEk&list=PLDDB04F186495435E&index=1
42.Hull and Distant Water Fishing, Part One: The Rise of the Sidewinders. http://www.wilmatheater.org/blog/hull-and-distant-water-fishing-part-one-rise-sidewinders.
43.Iceland and World War II. http://members.shaw.ca/amacdona/icelwwii.htm.
44.Iceland. The World Factbook. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html.
45.Icelandic Defense Agency. http://www.globalsecurity.org/military/world/europe/is-ida.htm.Jóhannesson Gudni Thorlacius. „Troubled Waters. Cod War, Fishing Disputes, and Britain’s
46.Fight for the Freedom of the High Seas, 1948–1964” (PhD diss., University of London). https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/handle/123456789/1834.
47.Lord St. Vincent H 261. http://hulltrawler.net/Sidewinder/Vessel%20-%20Lord/LORD%20St%20VINCENT%20H261.htm.
48.M.V. Miranda. Trawler Support Vessel. http://nigelhadley.org.uk/page3.html.
49.News at ten running orders. http://jiscmediahub.ac.uk/mediaContent/open/scripts/1973/19730813_LE_01_ITV.pdf.
50.Orsino. http://www.hulltrawler.net/Stern/ORSINO%20H410.htm.
51.Othello H 389. http://www.hulltrawler.net/Stern/OTHELLO%20H389.htm.
52.Ranger Breiseis. http://www.poheritage.com/Content/Mimsy/Media/factsheet/9435RANGER-BRISEIS-1962pdf.pdf.
53.The dynamic climate of Iceland. https://notendur.hi.is//~oi/climate_in_iceland.htm.
54.World War II Casulaties. http://worldwar2-database.blogspot.com/2010/10/world-war-iicasualties.html.