Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie

ISSN: 1230-0780     eISSN: 2719-4337     DOI: 10.18276/skk.2015.22-04
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  CEEOL

Lista wydań / nr 22 2015
Mojżesz, Jozue i Amalekici. Nowe spojrzenie na Wj 17,8-16 w kontekście współczesnych badań nad powstaniem Pięcioksięgu

Rok wydania:2015
Liczba stron:28 (55-82)
Słowa kluczowe: Amalekici Mojżesz Jozue redakcja Pięcioksięgu
Cited-by (Crossref) ?:
Autorzy: Janusz Lemański
Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego

Abstrakt

W artykule podejmujemy próbę oceny współczesnych propozycji odmłodzenia czasu powstania perykopy Wj 17,8-16. Sposób prezentacji stosunku Jhwh do Amalekitów, wskazanie ich jako wzorcowego wroga, a potem także role, jakie odgrywają w tym tekście laska Boga, Mojżesz, Aaron, Chur i Jozue, pozwalają sądzić, że mamy do czynienia z tekstem powstałym w trakcie łączenia ze sobą Pięcioksięgu i ksiąg historycznych.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.A Farewell to the Yahwist? The Composition of the Pentateuch in Recent European Interpretation, red. Th. (SBL. Symposion 34), T.B. Dozeman, K. Schmid, Atlanta 2006.
2.Albertz R., A Pentateuchal Redaction in the Book of Numbers, „Zeitschrift für Alttestamentliche Wissenschaft” (2013), nr 125, s. 220-233.
3.Albertz R., The Canonical Alignment of the Book of Josua, w: Judah and the Judeans in the Fourth Century B.C.E., red. O. Lipschits i in., Winona Lake 2007, s. 287-333.
4.Albertz R., The Late Exilic Book of Exodus (Exodus 1-34*): A Contribution to the Pentateuchal Discussion, w: The Pentateuch (FAT 78), red. T.B. Dozeman i in, Tübingen 2011, s. 243-288.
5.Auf dem Weg zur Endgestalt von Genesis bis II Regum (Fs H.C. Schmitt; BZAW 370), red. M. Beck, U. Schorn, Berlin 2006.
6.Auld G., Reading Genesis after Samuel, w: The Pentateuch (FAT 78), red. T.B. Dozeman i in., Tübingen 2011, s. 459-469.
7.Aurelius E., Der Fürbitter Israels: Eine Studie zum Mosebild im Alten Testament (CBOTS 27), Stockholm 1988.
8.Berner C., Das Wasserwunder von Rephidim (Wx 17,1-7) als Schlüsseltext eines nachpriesterschriftlichen Mosebild, „Vetus Testamentum” (2013), nr 63, s. 193-209.
9.Berner C., Die Exoduserzählung (FAT 73), Tübingen 2010.
10.Blum E., Die Komposition der Vätergeschichte (WMANT 57), Neukirchen-Vluyn 1984.
11.Blum E., Die literarische Verbindung von Erzvätern und Exodus: Ein Gespräch mit neueren Endredaktionshypothesen, w: Abschied von Jahwisten: Die Komposition dex Hexateuch in der jüngsten Diskussion (BZAW 315), red. J.C. Gertz in, Berlin 2002, s. 119-156.
12.Blum E., Studien zur Komposition des Pentateuch (BZAW 189), Berlin 1990.
13.Bruggemann W., Exodus, w: The New Interpreter’s Bible, t. 1, red. L.E. Keck i in., Nashville 1994, s. 675-981.
14.Cassuto U., A Commentary on the Book of Exodus, Jerusalem 1967.
15.Childs B.S., The Book of Exodus. A Critical, Theological Commentary (OTL), London 1974.
16.Clines D.J.A., The Dictionary of Classical Hebrew, t. 3, Sheffield 1996.
17.Coats G.W., A Structural Transition in Exodus, „Vetus Testamentum” (1972), nr 22, s. 129-142.
18.Coats G.W., An Exposition for the Wilderness Tradition, „Vetus Testamentum” (1972), nr 22, s. 288-295.
19.Coats G.W., Exodus 1-18 (FOTL IIA), Grand Rapids, Cambridge 1999.
20.Cocco F., Sulla cattedra di Mose. La legittimazione del potere nell’Israele postesilico (Nm 11; 16) (Colanna biblica), Bologna 2007.
21.Couroyer B., Un egyptianisme en Exode XVII, 15-16: YHWH-nissi, „Revue Biblique” (1981), nr 88, s. 333-339.
22.Dahood M.J., Eblaite and Biblical Hebrew, „Catholic Biblical Quarterly” (1982), nr 44, s. 1-24.
23.Das Deuteronomium zwischen Pentateuch und Deuteronomistischem Geschichtswerk (FRLANT 206), red. E. Otto, R. Achenbach, Göttingen 2004.
24.Davies E.W., Numbers (NCBC), Grand Rapids 1995.
25.Davies G.I., The Wilderness Itineraries and Recent Archaeological Research, w: Studies in the Pentateuch (VT.S 41), red. J.A. Emerton, Leiden 1990, s. 161-175.
26.Dozeman T.B., Exodus (ECC), Grand Rapids, Cambridge 2009.
27.Dozeman T.B., The Priestly Wilderness Itineraries and the Composition of the Pentateuch, w: The Pentateuch (FAT 78), red. T.B. Dozeman i in, Tübingen 2001, s. 257-288.
28.Dreytza M., jād, w: New International Dictionary of Old Testament Theology and Exegesis (NIDOTTE), red. W.A. Van Gemeren, London 1997, kol. 402-405.
29.Durham J.I., Exodus (WBC 3), Waco 1987.
30.Feldman L.H., „Remember Amalek!”. Vengeance Zealotry and Group Destruction in the Bible According to Philo, Pseudo-Philo, and Josephus (Monographs of the Hebrew Union College 31), Cincinnati 2004.
31.Finkelstein I., Living on the Fringe: The Archaeology and History of the Negev, Sinai and Neighbouring Regions in Bronze and Iron Ages (Monographs in Mediterranean Archaeology 6), Sheffield 1995, s. 103-126.
32.Foster R., Preyer: Finding the Heart’s True Home, San Francisco 1992.
33.Galvagno G., Giuntoli F., Dai frammenti alla storia. Introduzione al Pentateuco (Graphé 2), Torino 2014.
34.Gesenius W., Hebräisches und Aramäisches Handwörterbuch über das Alte Testament, t. 2, Berlin, Heildelberg 181995.
35.Gesenius W., Hebräisches und Aramäisches Handwörterbuch über das Alte Testament, t. 3, Berlin, Heidelberg 182005.
36.Gesenius W., Hebräisches und Aramäisches Handwörterbuch über das Alte Testament, t. 4, Berlin, Heidelberg 182007.
37.Goldingay J., Israel’s Gospel. Old Testament Theology, t. 1, Downers Grove 2003.
38.Görg M., Amalek, w: Neues Bibel-Lexikon, red. M. Görg, B. Lang, Zürich 1991, t. 1, 83.
39.Görg M., Ein Gott Amalek?, „Biblische Notizen” (1987), nr 40, s. 14-15.
40.Gradwohl R., Zum Verstendnis von Ex XVII 15f, „Vetus Testamentum” (1962), nr 12, s. 491-494.
41.Guillaume A., The Use of ḥlš in Exod. XVII,13; Isa XIV,12, and Job XIV XIV,10, „Journal of Theological Studies” (1963), nr 14, s. 91-92.
42.Hamilton V.P., Exodus. An Exegetical Commentary, Grand Rapids 2011.
43.Houtman C., „Yhwh Is My Banner – A Hand on the Throne of Yh”: Exodus XVII 15b, 16a and Their Interpretation, „Oudtestamentische Studiën” (1989), nr 25, s. 110-120.
44.Houtman C., Exodus (HCOT), t. 1, Kampen 1993.
45.Houtman C., Exodus (HCOT), t. 2, Kampen 1996.
46.Hurowitz V.A., Spanning the Generations: Aspects of Oral and Written Transmission in the Bible and Ancient Mesopotamia, w: Freedom and Responsibility, red. R.M. Griffen, M.B. Edelman, New York 1998, s. 11-30.
47.Jacob B., Das Buch Exodus, Stuttgart 1997.
48.Jacques X., Les cailles étaient-elles empoisonnées? A propos d’une contribution récente à un problem déjà ancient, „Science et Espirit” (1968), nr 20, s. 247-268.
49.Janowski B., „Dies wunderbare Buch” zur deutechen Ausgabe des Exoduskommentars von Benno Jacob, w: tenże, Die rettende Gerechtigkeit: Aufträge zur Theologie des Alten Testaments, t. 2, Neukirchen-Vluyn 1999, s. 299-307.
50.Keel O., Wirkmächtige Siegeszeichen im Alten Testament (OBO 5), Göttingen 1974.
51.Knauf E.A., Midian, Wiesbaden 1988.
52.Koehler L., Baumgartner W., Stamm J.J., Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu, t. 1-2, Warszawa 2001.
53.Lemański J., Arka przymierza w dziejach narodu wybranego. Pomiędzy historią a teologią, Studia i Rozprawy t. 9, Szczecin 2006.
54.Lemański J., Księga Wyjścia (NKB.ST II), Częstochowa 2009.
55.Lemański J., Księga Wyjścia (PKB), Tarnów 2012.
56.Lemański J., Motyw „próby” jako element procesu wychowania w tekstach Pięcioksięgu, „Verbum Vitae” (2012), nr 21, s. 19-38.
57.Lemański J., Od manny na pustyni do manny ukrytej. Rozwój tradycji o mannie w Starym i Nowym Testamencie, Szczecin 2006.
58.Lemański J., Spojrzenie, które wymaga wiary (Lb 21,4-9), w: Scripturae Lumen. Biblia i jej oddziaływanie, t. 3: Krzyż Twój uwielbiamy, red. A. Paciorek i in., Tarnów 2011, s. 13-32.
59.Lemański J., Wyjścia księga, w: Encyklopedia katolicka, t. 20, Lublin 2014, kol. 1059-1061.
60.Lerner D.B., Could Moses’ Hands Make War?, „Jewish Bible Quarterly” (1990-1991), nr 19, s. 114-119.
61.Levin Chr., Der Jahwist (FRLANT 157), Göttingen 1993.
62.Macdonald J., The Status and Role of the Na‘ar in Israelite Society, „Journal of Near Eastern Studies” (1976), nr 33, s. 147-170.
63.McKay J.W., Helel and the Dawn-Goddess, „Vetus Testamentum” (1970), nr 20, s. 451-464.
64.Meier S., śîm, w: New International Dictionary of Old Testament Theology and Exegesis, t. 3, London 1997, kol. 1237-1241.
65.Mitmann S., Das Symbol der Hand in der altorientalischen Ikonographie, w: La Main de Dieu. Die Hand Gottes (WUNT 94), red. R. Kieffer, J. Bergman, Tübingen 1987, s. 19-47.
66.Noort E., Josua und Amalek: Exodus 17,8-16, w: The Interpretation of Exodus. Studies in Honour of Cornelius Houtman (CBET 44), red. R. Roukema i in., Leuven, Paris, Dudley 2006, s. 155-170.
67.Noth M., Das vierte Buch Mose. Numeri (ATD 7), Göttingen 1966.
68.Noth M., Das zweite Buch Mose: Exodus (ATD 5), Göttingen 41968.
69.Noth M., Der Wallfahrtsweg zum Sinai (Num 33), w: Tenże, Aufsätze zur biblische Landesund Altertumskunde, t. I, Neukirchen-Vluyn 1971, s. 55-74.
70.Noth M., Überlieferungsgeschichtliche Studien, Tübingen 31967.
71.Oblath M.D., The Exodus Itinerary Sites: Their Locations from the Perspective of the Biblical Sources (SBL 55), New York 2004.
72.Porzig P., Die Lade Jahwes im Alten Testament und in der Texten vom Toten Meer (BZAW 397), Berlin, New York 2009.
73.Propp W.H.C., Exodus 1-18 (AB 2), New York 1998.
74.Robinson P.B., Israel and Amalek: The Context of Exodus 17,8-16, „Journal for the Study of the Old Testament” (1985), nr 32, s. 15-22.
75.Römer T., Zwischen Urkunde, Fragmenten und Ergänzungen: Zum Stand der Pentateuchforschung, „Zeitschrift für alttestamentliche Wissenschaft” (2013), nr 125, s. 1-24.
76.Sagi A., The Punishment of Amalek in Jewish Tradition: Coping with the Moral Problem, „Harvard Theological Review” (1994), nr 87, s. 323-346.
77.Schäfer-Lichtenberger C., Josua & Salomo. Eine Studie zu Autorität und Legitimität des Nachfolgers im Alten Testament (VT.S 58), Leiden, New York, Köln 1995.
78.Schmidt L., Das 4. Buch Mose. Numeri. Kapitel 10,11-36,13 (ATD 7,2), Göttingen 2004.
79.Schmitt H.C., Die Geschichte vom Sieg über die Amalekiter Ex 17,8-16 als theologische Lehrerzählung, „Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft” (1990), nr 102, s. 335-344.
80.Seebass H., Numeri 22,2-36,13 (BK IV.3), Neukirchen-Vluyn 2007.
81.Seebass H., Numeri. Kapitel 10,11-22,1 (BK IV.2), Neukirchen-Vluyn 2003.
82.Ska J.L., Old and New in the Book of Numbers, „Biblica” (2014), nr 85, s. 102-116.
83.The Pentateuch (FAT 78), red. T.B. Dozeman, K.Schmid, B.J. Schwartz, Tübingen 2011.
84.The Strata of the Priestly Writings. Contemporary Debate and Future Directions, red. S. Shectman, J.S. Baden, (AThANT 95), Zürich 2009.
85.Tov E., Textual Criticism of the Hebrew Bible, Minneapolis, Assen 2001.
86.Van Leeuwen R.C., Isaiah 14:12, Hôlesh ‘Al Gwym and Gilgamesh XI,6, „Journal of Biblical Literature” (1980), nr 99, s. 173-184.
87.Van Seters J., The Life of Moses. The Yahwist as Historian in Exodus-Numbers (CBET 10), Kampen 1994.
88.Waschke E.J., Mose und Dawid. Ein überlieferungs- und redaktionsgeschichtliches Desiderat?, w: Auf dem Weg zur Endgestalt von Genesis bis II Regum (Fs H.C. Schmitt; BZAW 370), red. M. Beck, U. Schorn, Berlin 2006, s. 217-230.