Studia Administracyjne

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia Administracyjne

ISSN: 2080-5209     DOI: 10.18276/sa.2015.7-03
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / nr 7 2015
Samorząd terytorialny na obszarze wielkiego księstwa poznańskiego w latach 1815–1848

Rok wydania:2015
Liczba stron:15 (51-65)
Słowa kluczowe: ziemie polskie pod zaborami w XIX wieku zabór pruski samorząd terytorialny administracja
Autorzy: Wiesław Sieciński
Zamiejscowy Wydział Społeczno-Ekonomiczny Uniwersytetu Szczecińskiego w Gorzowie Wielkopolskim

Abstrakt

Wielkie Księstwo Poznańskie utworzono na mocy postanowienia kongresu wiedeńskiego w 1815 roku. Obejmowało zachodnie obszary zlikwidowanego Księstwa Warszawskiego. Status polityczny Wielkiego Księstwa Poznańskiego nie odbiegał od statusu innych prowincji, stanowiło ono integralną część Prus i podlegało władzy króla. Rząd pruski wprowadził jedynie pewne oznaki odrębności narodowej w postaci instytucji namiestnika, praktycznie nieposiadającego żadnych uprawnień. Władzę państwową reprezentował nadprezydent. Był on pełnomocnikiem króla i w jego imieniu kierował wszystkimi sprawami dotyczącymi Księstwa jako całości. Pod względem administracyjnym Wielkie Księstwo Poznańskie składało się z dwóch okręgów rejencyjnych (poznańskiego i bydgoskiego). Rejencje dzieliły się na powiaty, a te z kolei na gminy wiejskie i miejskie. Po upadku powstania listopadowego (1830–1831) władze pruskie podjęły proces germanizacji ludności polskiej. Zlikwidowano stanowisko namiestnika, a nowy nadprezydent podjął działania zmierzające do odsunięcia szlachty i duchowieństwa od wpływu na społeczeństwo. W 1848 roku doszło do zatarcia odrębności ustrojowej Wielkiego Księstwa Poznańskiego wraz z nazwą, którą władze pruskie zmieniły w 1849 roku na nową – „prowincja poznańska” i posługiwały się nią aż do końca zaborów.

Bibliografia

1.Ajnenkiel A., Administracja w Polsce. Zarys historyczny, Książka i Wiedza, Warszawa 1975.
2.Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M., Historia ustroju i prawa polskiego, LexisNexis, Warszawa 2009.
3.Dybkowska A., Żaryn J., Żaryn M., Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
4.Ginsbert-Gebert A., Samorząd terytorialny i jego gospodarka, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1992.
5.Grzybowski K., Historia państwa i prawa Polski, t. 4: Od uwłaszczenia do odrodzenia państwa, PWN, Warszawa 1982.
6.Izdebski H., Historia administracji, Liber, Warszawa 1996.
7.Jakóbczyk W., Dzieje Wielkopolski, t. 2: 1793–1918, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1973.
8.Jakóbczyk W., Wielkopolska (1815–1850). Wybór źródeł, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1952.
9.Karwowski S., Historia Wielkiego Księstwa Poznańskiego, t. 1: 1815–1852, reprint, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Poznań 1981.
10.Koneczny F., Dzieje administracji w Polsce, Wydawnictwo Okręgowej Szkoły Policji Państwowej Ziemi Wileńskiej, Wilno 1924, reprint – Wydawnictwo Antyk, Warszawa–Komorów 1999.
11.Krasowski K., Krzymkowski M., Sikorska-Dzięgielewska K., Walachowicz J., Historia ustroju państwa, Ars Boni et Aequi, Poznań 1994.
12.Leoński Z., Ustrój i zadania samorządu terytorialnego w Polsce, Ławica, Poznań 1994.
13.Maciejewski T., Historia administracji, C.H. Beck, Warszawa 2006.
14.Malec J., Malec D., Historia administracji i myśli administracyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.
15.Małecki L., Nadzór nad działalnością samorządu, „Wspólnota” 1999, nr 18.
16.Nawrocki S., Percepcja pruskiego samorządu terytorialnego w latach 1919–1939, „Kronika Wielkopolski” 1990, nr 3.
17.Niewiadomski Z., Samorząd terytorialny w Europie Zachodniej. Podstawowe założenia i modele, Wydawnictwo Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, Warszawa 1990.
18.Wąsicki J., Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Wielkie Księstwo Poznańskie 1815 –1848. Studium historycznoprawne, PWN, Warszawa–Poznań 1980.
19.Wójcik S., Samorząd terytorialny w Polsce w XX wieku. Myśl samorządowa – historia i współczesność, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1999.