Rocznik Komparatystyczny

ISSN: 2081-8718     eISSN: 2353-2831     DOI: 10.18276/rk.2017.8-06
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / 8 (2017)
Verbal-Visual Punning in Translational Perspective

Autorzy: Marta Kaźmierczak
University of Warsaw
Słowa kluczowe: komparatystyka literacka tłumaczenie relacje słowa i obrazu kalambur intersemiotyczne aspekty przekładu sztuka a tłumaczenie
Rok wydania:2017
Liczba stron:30 (121-150)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

In the paper a specific phenomenon at the interface between intersemioticity and translation is discussed. Intersemiotic punning occurs when a relation of equivoque obtains not between two meanings encoded in the same semiotic layer, the verbal one, but between two different layers, e.g. verbal text and image. In the contribution renditions (actual and potential) of verbal-visual puns between English, Polish and Russian are considered. It is demonstrated that intersemiotic puns take different forms, which results in varied degrees of translational difficulty. A typology is proposed, including verbal-visual equivoques, visual-verbal ones, puns relying on implicit verbal-visual relations but expressed only verbally, or only visually. Translational implications of the presented examples are indicated, as well as possible solutions to the tasks and the limits of translation. It is illustrated that intersemiotic equivoques occur in a surprising variety of media, and therefore constitute a practical problem for translators working in many fields. To address this, an algorithm for translation procedures is outlined.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Balaganchik – The Puppet Show. A bilingual adaptation of Aleksandr Blok’s 1906 Symbolist play, Balaganchik. Eugene: University of Oregon 2013. Video, online http://media.uoregon.edu/channel/archives/5693 [accessed: 1.12.2017].
2.Benenson, Fred (compiled and ed.). Emoji Dick, or the Whale, by Herman Melville, trans. Amazon Mechanical Turk, [n.p.], 2010. http://www.czyborra.com/unicode/emojidick.pdf [accessed: 1.12.2017].
3.Blok, Aleksandr. “A Puppet Show.” Idem. Trilogy of Lyric Dramas. Trans. and ed. Timothy C. Westphalen. London–New York: Routledge, 2003. 19–33.
4.Błok, Aleksander. “Buda jarmarczna.” Trans. Jerzy Zagórski. Idem. Utwory dramatyczne. Trans. Jerzy Zagórski, Seweryn Pollak. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1985. 5–18.
5.Fara, Patricia. An Entertainment for Angels: Electricity in the Enlightenment. Cambridge: Icon Books, 2003, 2nd ed.
6.Górka, Wiktor. Kabaret [Cabaret], poster. 1973. Wrocławska Galeria Polskiego Plakatu.
7.Procka, Elżbieta. Żądło [The Sting], poster. 1973. „Mistrzowie filmu amerykańskiego – Mistrzowie plakatu polskiego” [Masters of American film – masters of Polish film poster], Wrocław: Ossolineum, 2010. Exhibition materials, http://ossolineum.pl/old/wystawy/obrazki_plakaty/zadlo.jpg [accessed: 1.12.2017].
8.Twain, Mark. The Innocents Abroad or, The New Pilgrims’ Progress. Hartford: American Publ. Co., San Francisco: Bancroft & Co., 1869. [Illustr. True Williams et al.]
9.------. Prostaczkowie za granicą. Trans. Andrzej Keyha. Katowice: Akapit, 1992.
10.Wojtasiewicz, Olgierd. Wstęp do teorii tłumaczenia [Introduction to the theory of translation]. Wrocław–Warszawa: Ossolineum, 1957.
11.Бахчанян, Вагрич. Мух уйма. Художества [1998]. Екатеринбург: У-Фактория, 2003.
12.Блок, Александр. Балаганчик [1906]. Блок, Александр. Собрание сочинений в восьми томах, vol. 4. Москва–Ленинград: ГИХЛ, 1961. 7–21.
13.Твен, Марк. Простаки за границей или Путь новых паломников. Trans. Ирина Гурова, 1959, http://books.atheism.ru/files/innocents.html#TOC_id11393156 [accessed: 20.08.2017].
14.------. Простаки за границей. Trans. Михаил Александрович Энгельгардт. С 75 рисунками. С.-Петербургъ: Изд. П.П. Сойкина, 1911. Твен, Марк. Полное собранiе сочиненiй. Ed. I.I. Ясинскій (Максим Бѣлинскій).
15.------. Простодушные за границею. Trans. А.А. Богаевская. Твен, Марк. Собранiе сочиненiй в одиннадцати томахъ. С.-Петербургъ: Тип. братьев Пантелеевых, 1896–1899. Vol. 9: 217–320 & vol. 10, 1899.
16.Secondary sources
17.Bednarczyk, Anna. “Intersemiotic Dominant of Translation.” Lodz Studies in Language 19 (2010): 403–414.
18.------. Podstawy teorii przekładu – skrypt [Translation theory essentials: A textbook]. Łódź: Instytut Rusycystyki UŁ, 2009. CD.
19.Brotherston, Gordon. “Script in Translation.” Encyclopedia of Translation Studies. Eds. Mona Baker, Kirsten Malmkjær. London–New York: Routledge, 1998. 211–218.
20.Brückner, Aleksander. Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] [1927]. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1957.
21.Clüver, Claus. “Intermediality and Interarts Studies.” Changing Borders: Contemporary Positions in Intermediality. Eds. Jens Arvidson, Mikael Askander, Jørgen Bruhn, Heidrun Führe. Lund: Intermedia Studies Press, 2007. 19–37.
22.Delabastita, Dirk. “Introduction.” Wordplay and Translation: Essays on Punning and Translation, special issue of The Translator 2.2 (1996): 127–139.
23.Dybiec-Gajer, Joanna. “Twainowski bestseller literatury podróżniczej Innocents Abroad po polsku – analiza strategiczna.” [Mark Twain’s Bestselling Travelogue Innocents Abroad in Polish Translation. A Strategic Analysis]. Przekładaniec: A Journal of Literary Translation 24 (2011): 327–344.
24.Encyklopedia teatru polskiego [Encyclopaedia of Polish theatre]. Eds. Wojciech Dudzik, Dariusz Kosiński. Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego [The Zbigniew Raszewski Theatre Institute], 2016. http://www.encyklopediateatru.pl/przedstawienie/31075/buda-jarmarczna-dwunastu [accessed: 1.12.2017].
25.Fu, Liangyu. “Indigenizing Visualized Knowledge: Translating Western Science Illustrations in China, 1870–1910.” Translation Studies 6.1 (2013): 78–102.
26.Ginter, Anna. Świat za słowami Vladimira Nabokova: zabawy słowne i ich przekład [The world behind Vladimir Nabokov’s words: wordplay and its translation]. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2003.
27.Gonçalves de Assis, Érico. “The Letterer as a Translator in Comics Translation.” Comics – Übersetzungen und Adaptionen. Ed. Nathalie Mälzer. Berlin: Frank & Timme, 2015. 251–267.
28.Jakobson, Roman. “On Linguistic Aspects of Translation” [1959]. The Translation Studies Reader. Ed. Lawrence Venuti. London: Routledge, 2000. 113–118.
29.Jankowski, Jakub. “O przekładzie komiksu, czyli uwagi teoretyczno-praktyczne o tłumaczeniu graficznym”. Między Oryginałem a Przekładem 3 (25) vol. XX: pp. 67–85.
30.Kaindl, Klaus. “Multimodality in the translation of humour in comics.” Perspectives on Multimodality. Eds. Eija Ventola, Cassily Charles, Martin Kaltenbacher. Amsterdam: John Benjamins, 2004. 173–192.
31.Kaźmierczak, Marta. “Od przekładu intersemiotycznego do intersemiotycznych aspektów tłumaczenia” [From intersemiotic translation to intersemiotic aspects of translation]. Przekładaniec: A Journal of Literary Translation 34 (2017): 5–23.
32.KJV – Old Testament (The). The Authorised or King James Version of 1611. Introd. George Steiner, “Everyman’s Library,” London: D. Campbell Publ., 1996.
33.Koestler, Arthur. The Act of Creation. London: Hutchinson, 1964.
34.Martínez-Sierra, Juan José. “Translating Audiovisual Humour. A Case Study.” Perspectives 13.4 (2005): 289–296.
35.MW – Merriam Webster Online Dictionary, 2015 by Merriam-Webster, Incorporated. https://www.merriam-webster.com [accessed: 1.12.2017].
36.O’Sullivan, Emer. “Translating Pictures.” The Translation of Children’s Literature: A Reader. Ed. Gillian Lathey. Clevedon–Buffalo–Toronto: Multilingual Matters, 2006. 113 –121.
37.OD – Oxford Dictionaries. Oxford University Press. https://www.oxforddictionaries. com [accessed: 1.12.2017].
38.OED – Oxford English Dictionary: The definitive record of the English language. Oxford University Press. http://www.oed.com.oed.han.buw.uw.edu.pl [accessed: 1.12.2017].
39.Oittinen, Riitta. Translating for Children. New York–London: Garland Publishing, 2000.
40.Pedersen, Jan. “How is Culture Rendered in Subtitles?”. Challenges of Multidimensional Translation. Eds. Sandra Nauert, Heidrun Gerzymisch-Arbogast. Proceedings of the Marie Curie Euroconferences MuTra 2005. Saarbrücken: Saarland University, 2007. 113–130.
41.Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. Biblia Tysiąclecia [the so-called Millennium Bible]. Poznań–Warszawa: Pallotinum, 1986. 4th ed.
42.Pollak, Seweryn. “Błok dramaturg” [Blok the playwright]. Aleksander Błok. Utwory dramatyczne. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1985. 214–235.
43.Remael, Aline. “Some thoughts on the study of multimodal and multimedia translation.” (Multi)Media Translation. Eds. Yves Gambier, Henrik Gottlieb. Amsterdam– Philadelphia: John Benjamins, 2001. 13–22.
44.Słownik języka polskiego [Dictionary of the Polish language]. Ed. Mieczysław Szymczak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
45.Tomaszkiewicz, Teresa. Przekład audiowizualny [Audiovisual translation]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
46.Weissbrod, Rachel, Kohn, Ayelet. “Re-Illustrating Multimodal Texts as Translation: Hebrew Comic Books Uri Cadduri and Mr. Fibber, the Storyteller.” New Readings 15 (2015): 1–20.
47.Wójcik, Bartosz. “T jak tłumaczenie. T jak tłumienie, T jak tłumacz-cenzor. O polskim wydaniu V jak Vendetta Alana Moore’a” [Translation and suppression. On the Polish edition of Alan Moore’s V for Vendetta]. Imago mundi: Językowy obraz świata w oryginale i przekładzie. Eds. Anna Szczęsny, Krzysztof Hejwowski. Warszawa:Instytut Lingwistyki Stosowanej UW, 2007. 145–150.
48.Виноградов, В.С. Перевод. Общие и теоретические вопросы [Translation: General and theoretical issues]. Москва: КДУ, 2004.
49.Евдокимова, Л.В. “Постмодернистский код в пьесе А. Блока Балаганчик” [The postmodernist code in A. Blok’s play Balaganchik]. Известия Саратовского университета. Новая серия. Серия Филология. Журналистика 13.3 (2013): 78–87.
50.Калинина, В.Д. Теория и практика перевода. Курс лекций [Theory and practice of translation: Lectures]. Москва: РУДН, 2008.
51.Ланчиков, В.К. “«Делайте вашу игру!» О передаче каламбуров при переводе.” [Make a play of yours! On re-creating puns in translation]. Мосты 37 (2013): 18–30.