Przegląd Zachodniopomorski

ISSN: 0552-4245     eISSN: 2353-3021    OAI    DOI: 10.18276/pz.2019.4-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS

Lista wydań / z. 4 2019
Siege activities during the Thirty Years’ War and their impact on the construction of modern fortresses in Pommern, Neumark and Schlesien
(Działania oblężnicze w trakcie wojny trzydziestoletniej i ich wpływ na budowę nowożytnych twierdz na terenie Pomorza, Nowej Marchii i Śląska)

Autorzy: Grzegorz Podruczny
Słowa kluczowe: Wojna trzydziestoletnia wojna oblężnicza fortyfikacje oblężenie bastion historia wojskowości Śląsk Nowa Marchia Pomorze
Rok wydania:2019
Liczba stron:34 (189-222)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Fortyfikacja bastionowa narodziła się na przełomie XV i XVI wieku we Włoszech i bardzo szybko rozpowszechniła się w całej Europie. Na terenie Pomorza, obecnej Ziemi Lubuskiej i Śląska pojawiły się już w połowie XVI wieku, jednak, u zarania wojny trzydziestoletniej twierdze bastionowe nadal były rzadkością w tej części kontynentu. Po wojnie trzydziestoletniej sytuacja zmieniła się diametralnie. Bastionowo ufortyfikowano 45 kolejnych miejscowości. Stało się to na skutek bardzo intensywnych działań oblężniczych na tym terenie. W okresie między 1625 a 1648 rokiem, doszło do 121 oblężeń. Miasta zdobywano ostrzałem, atakiem zbliżeniowym, szturmem i minami lub też kombinacją tych technik. Spośród miejscowości bastionowo ufortyfikowanych w czasie tej wojny 21 straciło znaczenie tuż po tym konflikcie, 15 zanikło w ciągu stulecia po wojnie a 9 zachowało znaczenie aż po XIX wiek. Spośród tych ostatnich trzy było niewielkimi i mało istotnymi warowniami (Dąbie, Szczecin i Penemünde), pozostałe – Brzeg, Nysa, Głogów, Szczecin, Kołobrzeg i Stralsund zachowały znaczenie jako istotne warownie aż po XIX, a niekiedy aż po połowę XX wieku.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Literature:
2.Berghaus H., Geschichte der Stadt Stettin der Hauptstadt von Pommern, Berlin 1876.
3.Bonin von U., Geschichte des Ingenieurkorps und der Pioniere in Preußen, vol. 2, Berlin 1878.
4.Bogdanowicz J., Twierdza w Nysie, in: Fortyfikacja, vol. 5, Warszawa–Kraków 1998, pp. 197–198.
5.Burk K., Handbuch der Festungen des Historischen Deutschen Ostens, Osnabrück 1995.
6.Burkhardt, R. Chronik der Insel Usedom. 3. Abschnitt: Seit der Reformation (1535), Swinemünde 1909.
7.Duffy Ch., Kamen a ohen. Bastionova pevnost, jeji zrod a vyvoj v dejinach pevnostniho velecnictvi, Brno 1998.
8.Eckert W., Fortyfikacje Głogowa, Zielona Góra 2006.
9.Engelien A., Henning Fr., Geschichte der Stadt Landsberg an der Warthe von den ältesten Zeiten bis auf die Gegenwart, mit einer lithographierten Ansicht der Stadt vom Jahre 1650, Landsberg 1857.
10.Englund P., Lata wojen, Warszawa 2013.
11.Gadebusch W.F., Chronik der Insel Usedom: Mit einer Charte der Insel Usedom, Anclam 1863.
12.Goedsche O.L., Geschichte und Statistik des Militsch-Trachenberger Kreises, Breslau 1847.
13.Herbst J.K., Chronik der Stadt Hirschberg in Schlesien bis zum Jahre 1847, Hirschberg 1849.
14.Idzikowski F., Geschichte der Stadt Oppeln, Oppeln 1863.
15.Maroń J., Militarne aspekty wojny trzydziestoletniej na Śląsku, Wrocław 2000.
16.Minsberg F., Geschichte der Stadt und Festung Gross Glogau, vol. 2, Glogau 1853.
17.Matuszkiewicz F., Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908.
18.Möller G., Pfenning A., Die Stralsunder Festung, in: Festungsbaukunst in Europas Mitte. Festschrift zum 30-jährigen Bestehen der Deutschen Gesellschaft für Festungsforschung, Regensburg 2011, pp. 199–222.
19.Obstfelder von C., Chronik der Stadt Crossen, Crossen 1895.
20.Pierre de la, J.M., Ausführliche Geschichte der Ukermark, nach Urkunden bearbeitet und mit besondern historischen Untersuchungen begleitet, Prenzlau 1847.
21.Podruczny G., Wichrowski M., Kostrzyn i jego satelity. Brandenburskie fortyfikacje stałe w dorzeczu Środkowej Odry od wojny 30-letniej po wojny śląskie, in: Dziennik jeńca i inne szkice. Twierdza Kostrzyn w przeszłości, eds. B. Myketow, K. Sanocka, M. Turek, Kostrzyn–Zielona Góra 2006, pp. 9–48.
22.Podruczny G., Twierdza Wrocław w okresie fryderycjańskim. Fortyfikacje, garnizon i działania wojenne w latach 1741–1806, Wrocław 2008.
23.Podruczny G., Król i jego twierdze. Fryderyk Wielki i pruska fortyfikacja stała w latach 1740–1786, Oświęcim 2013.
24.Podruczny G., Twierdza Brzeg w okresie fryderycjańskim, in: Wokół bitwy pod Małujowicami. Studia z dziejów XVIII-wiecznego Brzegu i ziemi brzeskiej, ed. G. Podruczny, A. Peszko, Brzeg 2017, pp. 21–51.
25.Rubow O., Stadt und Festung Kolberg, Kolberg 1936.
26.Spieker Ch.W., Geschichte der Stadt Frankfurt an der Oder. Erster Teil: Von der Gründung der Stadt bis zum Königtum der Hohenzollern, Frankfurt/Oder 1853.
27.Stoewer R., Geschichte der Stadt Kolberg, Kolberg 1897.
28.Teske Ch.G., Geschichte der Stadt Stargard, Stargard 1843.
29.Troska F., Geschichte der Stadt Leobschütz, Leobschütz 1892.
30.Weltzel A., Geschichte der Stadt, Herrschaft und ehemaliegen Festung Kosel, Kosel 1888.
31.Wichrowski M., Budowniczy twierdz, in: In silentio et spe fortituda mea. Johann von Küstrin – Jan z Kostrzyna, Kostrzyn nad Odrą 2014, pp. 255–284.
32.Wichrowski M., Najstarsze bastiony w Polsce. Zagadnienie chronologii budowy renesansowej twierdzy Kostrzyn w zwierciadle uczonej literatury i źródeł archiwalnych, “Nowa Marchia – prowincja zapomniana” 2016, no. 12, pp. 144–203.
33.Old prints, sources and manuscripts:
34.Buckisch G.F., Schlesischer Religions Acten Fünfter Teil, handelnd von den unseeligen Zeiten des Mannsfeldisch-sächsischen und Schwedischen Krieges, auch was dabey bies zu dem Pragerischen Neben Recess und hernach in Schlesien Religions-Sachen vorgelaufen / durch Gottfriedt Buckischen Kays[er-] und König[lichen] Regierungs-Secretarium zum Brieg colligiret und zusammengetragen, Książnica Cieszyńska, sygn. SZ DD II 2 f, k. 1230.
35.Cataneo G., Libro Nuovo di fortificare offendere et difendere, Brescia 1567.
36.Damm Ao. 1649, Riksarkivet Stockholm, SE/KrA/0406/25/043/003.
37.Die Festung Stettin und Damm, bearbeitet im Jahre 1843, Staatsbibliothek zu Berlin, Denkschriften des Preussischen Generalstabes, XXXVIII Stettin, no. 39.
38.Fischbach F.L.J., Statistisch-topographische Städte-Beschreibung der Mark Brandenburg: Des ersten Theiles, erster Band, enthaltend den Ober-Barnimschen Kreis, Potsdam 1786.
39.Lucae F., Schlesiens curiose Denckwürdigkeiten, oder vollkommene Chronica Von Oberund Nieder-Schlesien, Franckfurt am Mayn 1689.
40.Merian M., Zeiller M., Topographia Bohemiae, Moraviae Et Silesiae: das ist, Beschreibung vnd eigentliche Abbildung der Vornehmsten, vnd bekandtisten Stätte, vnd Plätze, in dem Königreich Boheim vnd einverleibten Landern, Mähren, vnd Schlesien, Frankfurt am Main 1650.
41.Merian M., Zeiller M., Topographia Electoratus Brandenburgici et Ducatus Pomeraniae, Frankfurt am Main 1652.
42.Theatrum Europaeum, 1: Abelinus, Johann Philipp Theatrum Europaeum, Oder Außführliche/ und Wahrhaftige Beschreibung aller und jeder denckwürdiger Geschichten…, Franckfurt am Mayn 1635.
43.Theatrum Europaeum, 2: Theatrum Europaeum, oder außführliche und warhafftige Beschreibung aller und jeder denckwürdiger Geschichten…, Bd. 2, Franckfurt am Mäyn 1646.
44.Theatrum Europaeum, 3: Theatri Europaei Continuatio III. Das ist: Historischer Chronicken Dritter Theil…, Franckfurt am Mäyn 1670.
45.Theatrum Europaeum, 4: Theatri Europaei Vierdter Theil Das ist: Glaubwürdige Beschreibung Denckwürdiger Geschichten die sich in Europa…, Franckfurt am Mäyn 1692.
46.Theatrum Europaeum, 5: Theatrum Europaeum, oder außführliche und warhafftige Beschreibung aller und jeder denckwürdiger Geschichten, so sich hin und wieder in der Wel…, Franckfurt am Mäyn 1651.
47.Theatrum Europaeum, 6: Theatri Europaei Sechster und letzter Theil, das ist Ausführliche Beschreibung der Denkwürdigsten Geschichten…, Franckfurt am Mayn 1663.
48.Wernher F.B., Topographia oder Prodromus Delineati Principatus Lignicensis Bregensis, et Wolaviensis, Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, Oddział Rękopisów, Akc. 1948/1094.