Przegląd Zachodniopomorski

ISSN: 0552-4245     eISSN: 2353-3021     DOI: 10.18276/pz.2016.4-03
CC BY-SA   Open Access   CEEOL

Lista wydań / z. 4 2016
„Bzik na punkcie mieszkania”, czyli mieszkanie i jego otoczenie w Prusach w latach 1871 – 1918

Rok wydania:2016
Liczba stron:50 (55-104)
Słowa kluczowe: Prusy mieszkalnictwo industrializacja
Autorzy: Dariusz Łukasiewicz

Abstrakt

Własny dach nad głową w epoce industrializacji i urbanizacji w Prusach po 1871 roku był marzeniem dla wielu nieosiągalnym, szczególnie dla chłopów, robotników rolnych, dniówkowych, fabrycznych, rzemieślników, uboższych pracowników umysłowych i niższych urzędników. Na sposób zamieszkiwania wielki wpływ miało też rozszerzające się wraz z industrializacją i wielkim napływem ludności do miast zjawisko ubożenia niższych warstw miejskich, do którego, oprócz złych warunków mieszkaniowych, zaliczało się też nieodpowiednie wyżywienie i zaspokojenie innych potrzeb życiowych. XIX stulecie wytworzyło jednak mieszczańskie kulturowe wyobrażenie przyjaznego domu, będącego obszarem odpoczynku wobec zagrożeń świata, które stało się fundamentem dzisiejszych masowych wyobrażeń. Wówczas wszakże tylko niewielki odsetek owo przyjazne oparcie otrzymał, przytłaczająca większość dom traktowała jedynie jako sypialnię.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baranowski B., Wyposażenie wnętrz, w: Historia kultury materialnej Polski, t. 6, red. B. Baranowski, Wrocław 1979.
2.Benjamin W., Berlińskie dzieciństwo na przełomie wieków, Warszawa 2010.
3.Benjamin W., Pasaże, Kraków 2005
4.Benjamin W., Ulica jednokierunkowa, Warszawa 2011.
5.Born K.E., Preußen im deutschen Kaiserreich 1871–1918, w: Handbuch der preußischen Geschichte, Bd. 3, hrsg. v. W. Neugebauer, Berlin–New York 2001.
6.Burdziński C., Wielkopolska spółdzielczość mieszkaniowa w latach 1890–1945, w: 90 lat spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce (1890–1980), red. J. Topolski, Poznań 1982.
7.Corrodi M., Von Küchen und unfeinem Gerüchen. Auf dem Weg zu einer neuen Wohnkultur zwischen Gründerzeit und zweitem Weltkrieg, w: Die Küche. Lebenswelt, Nutzung, Perspektiven, hrsg. v. K. Spechtenhauser, Birkhäuser, Basel i in. 2006.
8.Craemer R., Der Kampf um die Volksordnung. Von den preußischen Volkspolitik, Hamburg 1933.
9.Eco U., Historia Brzydoty, Poznań 2007.
10.Engels F., W kwestii mieszkaniowej, w: tegoż, Dzieła wybrane, t. 1, Warszawa 1949.
11.Erbe M., Berlin im Kaiserreich (1871–1918), w: Geschichte Berlins, Bd. 2, hrsg. v. W. Ribbe, Berlin 2002.
12.Feist P.H., Geschichte der deutschen Kunst 1848–1890, Leipzig 1987.
13.Frevert U., Krankheit als politisches Problem. Soziale Unterschichten in Preußen zwischen medizinischer Polizei und staatlicher Sozialversicherung, Göttingen 1984.
14.Fuchs C.J., Wohnungsfrage, w: Die Entwicklung der deutschen Volkswirtschaftslehre im 19 Jahrhundert, T. 1, Leipzig 1908.
15.Fuhrmann B., Meteling W., Rajkay B., Weipert M., Geschichte des Wohnens von Mittelalter bis heute, Darmstadt 2008.
16.Gause F., Die Geschichte der Stadt Königsberg, Köln–Graz 1968.
17.Glapa A., Z zagadnień higieny, w: Kultura ludowa Wielkopolski, t. 2, red. J. Burszta, Poznań 1964.
18.Hausen K., Postęp techniczny, a praca kobiet w XIX w. Maszyna d o s zycia w świetle
19.historii społecznej, w: tejże, Porządek płci. Studia historyczne, Warszawa 2010.
20.Hauser A., Społeczna historia sztuki i literatury, t. 2, Warszawa 1974.
21.Hubbard W.H., Familiengeschichte. Materialien zu deutschen Familie seit dem Ende des 18. Jahrhunderts, München 1983.
22.Jedlicki J., Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Warszawa 2000.
23.Kocka J., Arbeitsverhältnisse und Arbeiterexistenen. Grundlagen der Klassenbildung im 19. Jahrhundert, Bonn 1990.
24.Korzeniowska W., Codzienność społeczności wsi rejencji opolskiej (1815–1914), Opole 1993.
25.Kuczynski J., Geschichte des Alltags des deutschen Volkes, Bd. 4, Berlin 1982.
26.Kukuryka S., Dorobek polskiej spółdzielczości mieszkaniowej, w: 90 lat spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce (1890–1980), red. J. Topolski, Poznań 1982.
27.Lindmayer J., Bytów w okresie przemian ustrojowo-prawnych i społeczno-gospodarczych Prus (1815–1918), w: Historia Bytowa, red. Z. Szultka, Bytów 1998.
28.Lottmann H.R., Juliusz Verne, Warszawa 1999.
29.Maćkowiak Z., Popow T., Klasycy marksizmu o kwestii mieszkaniowej, w: 90 lat spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce (1890–1980), red. J. Topolski, Poznań 1982.
30.Makowski E., Ruch robotniczy w Wielkopolsce. Zarys dziejów do roku 1981, Poznań 1984.
31.Matusik P., „Nadeszła epoka przejścia”. Nowoczesność w piśmiennictwie katolickim poznańskiego 1836–1871, Poznań 2011.
32.Matzerath H., Urbanisierung in Preußen 1815–1914, Stuttgart 1985.
33.Mumford L., Die Stadt. Geschichte und Ausblick, Köln 1963.
34.Nipperdey T., Deutsche Geschichte 1866–1918, München 1991.
35.Ostrowska-Kłębowska Z., Skuratowicz J., Architektura i budownictwo, w: Dzieje Poznania, t. 2: 1793–1918, red. J. Topolski, L. Trzeciakowski, Warszawa-Poznań 1994.
36.Parissien S., Historia wnętrz. Dom od roku 1700, Warszawa 2010.
37.Perrot M., Sposoby zamieszkiwania, w: tejże, Historia życia prywatnego, t. 4, Wrocław 1999.
38.Reulecke J., Die Mobilisierung der „Kräfte und Kapitale“ der Wandel der Lebensverhältnisse im Gefolge von Industrialisierung und Verstadterung, w: Geschichte des Wohnens, Bd. 3, hrsg. v. J. Reulecke, Stuttgart 1997.
39.Ritter G.A., Der Sozialstaat. Etstehung und Entwicklung im internationalen Verleich, München 1991.
40.Rybczyński W., Dom. Krótka historia idei, Gdańsk–Warszawa 1996.
41.Saldern A. von, Im Hause, zu Hause. Wohnen im Spannungsfeld von Gegebenheiten und Aneignungen, w: Geschichte des Wohnens, Bd. 3, hrsg. v. J. Reulecke, Stuttgart 1997.
42.Stażewski M., Dzieje Lęborka 1815–1918, w: Dzieje Lęborka, red. J. Borzyszkowski, Lębork–Gdańsk 2009.
43.Tilly R.H., Vom Zollverein zum Industriestaat. Die wirtschaftlich-soziale Entwicklung Deutschlands 1834 bis 1914, München 1990.
44.Trzeciakowski L., Warunki kształtowania się spółdzielczości polskiej w pod zaborem pruskim, w: 90 lat spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce (1890–1980), red. J. Topolski, Poznań 1982.
45.Turek-Kwiatkowska L., Życie codzienne w Szczecinie w latach 1800–1939, Szczecin 2012.
46.Vigarello G., Historia zdrowia i choroby, Warszawa 1997.
47.Weber M., Gospodarka i społeczeństwo, Warszawa 2002.
48.Wehler H.-U., Deutsche Gesellschaftsgeschichte 1849–1914, Bd. 3, München 1995.
49.Wierzchosławski S., Orzeł czarny i orzeł biały. Problemy modernizacji społeczeństwa polskiego prowincji Prusy Zachodnie w XIX i na początku XX w., Olsztyn 2011.
50.Wietog J., Der Wohnungsstandard der Unterschichten in Berlin, w: Arbeiterexistenz im 19. Jahrhundert. Lebensstandard und Lebensgestaltung deutscher Arbeiter und Handwerker, hrsg. v. W. Conze, U. Engelhardt, Stuttgart 1981.
51.Wischermann C., Wohnen in Hamburg vor dem Ersten Weltkrieg, Münster 1983.
52.Włodarczyk E., Rozwój przestrzenny i demograficzny miasta, w: Dzieje Szczecina 1806–1945, red. B. Wachowiak, Szczecin 1994.
53.Zimmermann C., Wohnen als sozialpolitische Herausforderung. Reformerisches Engagement und öffentliche Aufgaben, w: Geschichte des Wohnens, Bd. 3, hrsg. v. J. Reulecke, Stuttgart 1997.