Przegląd Zachodniopomorski

ISSN: 0552-4245     eISSN: 2353-3021    OAI    DOI: 10.18276/pz.2021.36-02
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS

Lista wydań / t. 36 (65) 2021
Wielki dzień Skalina (7 IV 1269), początki Choszczna i pomorskich v. Kleistów. W tle konflikt księcia Barnima I, jego rycerstwa z ziemi stargardzkiej i cystersów kołbackich z joannitami oraz interwencja margrabiów brandenburskich w zlewni lewobrzeżnej Iny

Autorzy: Edward Rymar
Słowa kluczowe: Skalin zjazd w Choszcznie 1269 początki Choszczna rody rycerskie von Kleist i von Blankenburg
Rok wydania:2021
Liczba stron:37 (31-67)
Cited-by (Crossref) ?:

Informacje dodatkowe

abstrakt, bibliografia, słowa kluczowe zostaną dosłane po recenzjach, podobnie wówczas poprawione zostaną przypisy

Abstrakt

Wiele się działo w roku 1269, zwłaszcza w jego pierwszej połowie, w księstwach na Pomorzu, tym zwanym dziś Zachodnim, a także w jego otoczeniu (na Pomorzu Nadwiślańskim, w Brandenburgii, Meklemburgii i innych podmiotach politycznych północnych Niemiec), nie bez znaczenia dla tej części Pomorza, w której i Skalin, wieś na południowy wschód od Stargardu nad Iną się znajduje. Nadal mamy trudności w interpretacji tamtych licznych zdarzeń. Zmierzając do objaśnienia przedmiotu i przyczyn czynności rycerza Konrada „Clesta” w Skalinie 7 kwietnia 1269 roku i okoliczności, które ją poprzedzały, przypomniano i zinterpretowano m.in.: relacje księcia Barnima I z margrabiami brandenburskimi w styczniu tego roku, konflikt Barnima i jego rycerstwa z ziemi stargardzkiej oraz cystersów z Kołbacza z joannitami z ziemi stargardzkiej i choszczeńskiej (korytowskimi), interwencję margrabiów wypędzających w 1269 roku tychże cystersów z ich dworu „w Sownie” – położonego przy jeziorze „Sowno” (Zouina, Sovin), spotkanie margrabiów brandenburskich 1 kwietnia 1269 roku w Arnswalde/Choszcznie z Mściwojem II księciem świeckim (z ośrodkiem w Świeciu nad Wisłą) na Pomorzu Nadwiślańskim, który złożył im hołd lenny. W toku rozważań zajęto się też m.in. początkami Choszczna (po zidentyfikowaniu go z owym „dworem w Sownie”) i początkami pomorskich i brandenburskich rodów rycerskich von Kleist i von Blankenburg.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Bahr, Ernst. „Die Verwaltungsgebiete Ostpommerns zur herzoglichen Zeit (bis 1308)”. Altpreussische Forschungen 15 (1938).
2.Barthold, Friedrich Wilhelm, Geschichte von Rügen i. Pommern. T. 2. Hamburg, 1840.
3.Berg, Karl. „Zur Vorgeschichte und Gründung von Arnswalde”. Schriften d. Vereins f. Geschichte d. Neumark 4 (1896).
4.Boehmer Felix. Geschichte der Stadt Stargard und Pommern. T. 1. Stargard: Verlag F. Gendetz, 1903.
5.Brzustowicz, Grzegorz J. Choszczno jakiego nie znacie. T. 1. Choszczno inaczej Arnswalde. Choszczno, 2003.
6.Brzustowicz, Grzegorz J. Rycerstwo ziemi choszczeńskiej XI–XVI wieku. Polityka – gospodarka – kultura – genealogia. Warszawa, 2004.
7.Codex diplomaticus Brandenburgensis, red. A F. Riedel, Berlin 1838–1869, Hauptteil I, Bd. I–XXV; Hauptteil II, Bd. I–VI; Hauptteil III, Bd. I–III; Hauptteil IV, Bd. I; Suplementband. Codex Pomeranie diplomaticus, Stettin 1843–1863.
8.Cramer, Helga. „Die Herren von Wedel im Lande über der Oder. Besitz-und Herschaftsbildung bis 1402”. Jahrbuch für die Geschichte Mittel-und Ostdeutschlands 18 (1969): 63–129.
9.Cramer, Reinhold. Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow. T. 2. Königsberg, 1858.
10.Curschmann, Fritz. „Die Landeseinteilung Pommerns in Mittealter und die Verwaltungseinteilung der Neuzeit”. Pommersche Jahrbücher 12 (1911).
11.Frederichs, Hans. „Herzog Barnim im Streit mit dem Johanniterorden”. Baltische Studien: Neue Folge 36 (1934): 256–267.
12.Gahlbeck, Christian. „Zur Herkunft und Zusammensetzung des neumärkischen Adel bis zur Mitte des 14. Jahrhunderts”. W: Landesherr, Adel und Städte in der mittelalterlichen und frühneu-zeitlichen Neumark, red. Klaus Neitmann. Berlin, 2015.
13.Guzikowski, Krzysztof. Obce rycerstwo na Pomorzu Zachodnim do początku XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2013.
14.Historia Gdańska. T. 1. Gdańsk 1978.
15.Hoogeweg, Hermann. Die Stifter und Klöster der Provinz Pommern. T. 2. Stettin, 1924.
16.Kantzow, Thomas. Pomerania. Kronika pomorska z XVI wieku. T. 1. Tłum. Krzysztof Golda. Przypisy i oprac. Tadeusz Białecki, Krzysztof Gołda, Edward Rymar, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2005.
17.Kletke, Karl, wyd., Regesta Historiae Neomarchicae, Märkische Forschungen” 10 (1867).
18.Krabbo, Hermann, Georg Winter, oprac., Regesten der Markgrafen von Brandenburg aus askanischem Hause. Leipzig–Berlin–Dahlem, 1910–1933.
19.Kratz, Gustav. Geschichte des Geschlechts von Kleist. T. 1. Berlin 1887.
20.Kuhn, Walter. „Kirchliche Siedlung als Grenzschutz 1200 bis 1250 (Am Beispiel des mittleren Oderraumes)”. W: Vergleichende Untersuchungen zur mittelalterlichen Ostsiedlung. Köln–Wien, 1973.
21.Labuda, Gerard. „Marginalne uwagi o dziejach Pomorza Sławieńsko-Słupskiego w XII i XIII wieku”. Zapiski Historyczne 42 (1977), 2.
22.Labuda, Gerard. „Mściwoj II”. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 22. Wrocław–Kraków, 1977.
23.Labuda, Gerard. Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. T. 1. Czasy średniowieczne. Gdańsk, 2006.
24.Labuda, Gerard, red. Historia Pomorza. T. 1. Poznań, 1972.
25.Łęga, Władysław, Społeczeństwo i państwo gdańsko-pomorskie w XII i XIII wieku. Poznań, 1956.
26.Mecklenburgisches Urkundenbuch. T. III–XXV. Schwerin, 1865–1936.
27.Niessen, Paul von. „Geschichte der Neumark im Zeitalter ihrer Entstehung und Besiedlung”. Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark 3 (1895).
28.Perlbach, Max, red. Pommerellisches Urkundenbuch. Danzig, 1882.
29.Pflugk-Harttung, Johann von. „Unechte Urkunden, der Johanniter-ordens aus dem 12. und 13. Jahrhundert”. Forschungen zur Brandenburgische und Preussische Geschichte 11 (1898).
30.Piskorski, Jan M. Miasta księstwa szczecińskiego do połowy XIV wieku. Warszawa–Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1987.
31.Pommersches Urkundenbuch. T. I–XI, Stettin, 1868–1936. Köln, 1961–1990.
32.Quandt, Ludwig. „Das Land an der Netze nebst der Neumark, wie sie von Pommern besessen und verloren wurden”. Baltische Studien. Alte Folge 15 (1853), 1.
33.Quandt, Ludwig. „Ostpommern, seine Fürsten, fürstlichen Landestheilungen und Distrricte”. Baltische Studien. Alte Folge. 1856.
34.Rymar, Edward. „Dzieje ziemi choszczeńskiej wiekach średnich”. W: Ziemia Choszczeńska. Przeszłość i teraźniejszość, red. Stanisław Laska, 38–96. Szczecin, 1976.
35.Rymar, Edward. „Materiały do słownika geograficzno-historycznego Pomorza Zachodniego w średniowieczu. Południowa połać obecnego powiatu stargardzkiego (gm. Stargard, Dolice). Cz. I.” Stargardia 4 (2006).
36.Rymar, Edward. „Cystersi na terytorium Nowej Marchii przed i w trakcie jej tworzenia oraz ich stosunki z margrabiami z dynastii askańskiej”. W: Historia i kultura cystersów w dawnej Polsce, red. Jerzy Strzelczyk. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1987.
37.Rymar, Edward. „Henryk hrabia Kirchberg, szwagier Mściwoja II pomorskiego”. Zapiski Historyczne 48 (1983), 1–2.
38.Rymar, Edward. „Itinerarium książąt pomorskich Barnima I (1220/1221–1278) i Warcisława III (1219/1220–1264)”. Przegląd Zachodniopomorski 4 (2008).
39.Rymar, Edward. „Kolińska komturia na tle dawnych dziejów stargardzkich joannitów”. Stargardia 3 (2003).
40.Rymar, Edward. „Mściwoj II jako lennik margrabiów brandenburskich (w latach 1269–1273)”. Studia z Dziejów Średniowiecza 23 (2019): 216–243.
41.Rymar, Edward. „Udział rodu Wedlów w ekspansji margrabiów brandenburskich na Pomorze Środkowe i Wschodnie w latach 12[9]6–1313”. W: Pomorze Słowiańskie i jego sąsiedzi X – XV w., red. Jerzy Hauziński, 45–60. Gdańsk: Marpress, 1995.
42.Rymar, Edward. „Władcy Brandenburgii na dzisiejszych ziemiach polskich, zwłaszcza w Nowej Marchii i na Pomorzu w latach 1200–1319 (itinerarium). Wyd. 2”. Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny 15 (2008): 17–40.
43.Rymar, Edward. Rodowód książąt pomorskich. Wyd. II. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, 2005.
44.Salis, Friedrich. „Forschungen zur älteren Geschichte des Bistums Kamminˮ. Baltische Studien. Neue Folge 26 (1924): 1–153.
45.Sauer, Eberhardt. Der Adel während der Besiedlung Ostpommerns (der Länder Kolberg, Belgard, Schlawe, Stolp) 1250–1350. Stettin,1939.
46.Śliwiński, Błażej. M ściwoj I I ( 1224–1294) książę wschodniopomorski (gdański). Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2016.
47.Śliwiński, Błażej. Układ księcia wschodniopomorskiego Mściwoja II z margrabiami brandenburskimi w Choszcznie w 1269 r. Powrót problemu. W: Mieszczanie, wasale, zakonnicy, red. Błażej Śliwiński. Malbork: Muzeum Zamkowe Malbork, 2004.
48.Smoliński, Marek. „Sytuacja na pograniczu askańsko-meklemburskim w II połowie XIII w. i na przełomie XIII/XIV w. Najazd Brandenburgii na Pomorze Sławieńskie w 1306 r.”. W: Mazowsze, Pomorze, Prusy, red. Błażej Śliwiński. Gdańsk: Offinicina Ferberiana, 2000.
49.Smoliński, Marek. Joannici w polityce książąt polskich i pomorskich od połowy XI do pierwszego ćwierćwiecza XIV wieku. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2008.
50.Spors, Józef. „Dokument Barnima I z roku 1229”. Studia Źródłoznawcze 17 (1972).
51.Tümpel, Karl. Neustettin in 6. Jahrhunderten. Neustettin, 1910.
52.Voigt, Johann Die Erwerbung der Neumark. Ziel und Erfolg der brandenburgischen Politik unter dem Kurfürsten Friedrich I und II von 1302–1457. Berlin, 1863.
53.Wehrmann, Martin. Geschichte von Pommern. T. 1. Gotha, 1921.
54.Wittlinger, Helmut. „Untersuchungen zur Entstehungen und Frühgeschichte der neumärkischen Städteˮ. Die Neumark 8 (1932).
55.Wybranowski, Dariusz. „Jeszcze raz o konflikcie Barnima I z joannitami ze Stargardu i Korytowa z lat 1268–1271. Próba identyfikacji osób wasali książęcych z dokumentów Alberta Wielkiego”. Przegląd Zachodniopomorski 16 (2001), 3: 7–40.
56.Wybranowski, Dariusz. „Początki świeckiego kręgu wasali biskupa Hermana von Gleichena (1251–1288/89) na tle działalności politycznej i kolonizacyjnej. Przyczynek
57.do dziejów państwa biskupiego w XIII w., cz. 1: (1251–1274)”. W: Biskupi, lennicy, żeglarze, red. Błażej Śliwiński. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.