Nowa Krytyka

czasopismo filozoficzne

ISSN: 0867-647X     DOI: 10.18276/nk.2016.37-09
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / 37 rok 2016
Psychologia społeczna a materializm historyczny

Autorzy: Michał Pytlik
Uniwersytet Opolski
Rok wydania:2016
Liczba stron:24 (149-172)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Historical materialism and social psychology are in deep and underestimated relationship. As historical materialism constitutes a theoretical framework for social psychology, the social psychology brings a great amount of data which updates the Marxist legacy. The problem often raised is psychology’s focus on individual and explaining the whole reality from its point of view whereas historical materialism definitely stands on the position of methodological anti-individualism. Nevertheless individualistic social psychology does not deny the anti-individualistic approach in social sciences in general. Individuals are social, are part of society and even if individual consciousness and practice are not conclusive for social processes, they must be examined with the same respect. There is a space for individualism in Marxism as well. One of the keypoints of historical materialism is mutual relation between social conditions reflecting in consciousness and humans transforming these conditions through their material practice. This assumption considered from individualistic perspective is equal with human entity shaped by its social relations and historical circumstances and transforming these relations through its behaviour. It corresponds with definitions of social psychology – individuals’ thinking, feeling and behaving stems from their social setup, but they influence this setup as well. The Marxist social psychology is then legit and can be continued with the psychology’s data already collected.

Bibliografia

1.Allport F.H. 1924. Social Psychology, Boston: Houghton Mifflin.
2.Althusser L. 2006. Ideologie i aparaty ideologiczne państwa, Warszawa: Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej (Uniwersytet Warszawski).
3.Baley S. 1959. Wprowadzenie do psychologii społecznej, Warszawa: PIW.
4.Cohen G.A. 2005. Kapitalizm, wolność i proletariat, w: Aktualność wolności. Wybór tekstów, red. Misztal B., Przychodzeń M., Warszawa: Aletheia.
5.Engels F. 1949. Ludwik Feuerbach i zmierz klasycznej filozofii niemieckiej, Warszawa: Książka i Wiedza.
6.Fiske A. 1992. Four Elementary Forms of Sociality: Framework for a Unified Theory of Social Relations, „Psychological Review”, no. 4, vol. 99, s. 689–723
7.Galbierin P.J., Razwitije issledowanij po formirowaniju umstwiennych diejstwij, w: Psichołogiczeskaja Nauka w SSSR, Moskwa 1959
8.Kaczmarek B. 2011. Łurija, Wygotski, Freud i Marks, w: Na drogach i bezdrożach historii psychologii, Rzepa T., Domański C. (red.), Lublin: UMCS.
9.Kenrick D.T., Neuberg S.L., Cialdini R.B. 2002. Psychologia społeczna. Rozwiązane tajemnice, tłum. M. Trzebiatowska, A. Nowak, M. Orski, Gdańsk: GWP.
10.Kmita J. 1980. Świadomość społeczna, w: Świadomość i rozwój, red. J. Lipiec, Kraków: KAW.
11.Kochan J. 2015. Materializm historyczny jako teoria i jako metodologia humanistyki, „Nowa Krytyka” 2015, nr 34.
12.Kozyr-Kowalski S. 1977. Materializm historyczny jako metodologia nauk humanistycznych, „Studia Filozoficzne” 1977, nr 4.
13.Labriola A. 2006. Historia, filozofia, socjologia i materializm historyczny, Warszawa: Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej (Uniwersytet Warszawski).
14.Marks K., Engels F. 1948. O materializmie historycznym, Warszawa: Książka i Wiedza.
15.Marks K., Engels F. 1960. Dzieła, t. I, Warszawa: Książka i Wiedza.
16.Mejbaum W. 2002. Materializm subiektywny. Zarys epistemologii marksistowskiej, Wrocław: Atut.
17.Mika S. 1972. Wstęp do psychologii społecznej, Warszawa: PWN.
18.Mika S. 1987. Psychologia społeczna, Warszawa: PWN.
19.Myers D.G. 2003. Psychologia społeczna, tłum. A. Bezwińska-Walerjan, Poznań: Zysk i S-ka.
20.Myers D.G. 2003. Psychologia, tłum. J. Gilewicz, Poznań: Zysk i S-ka.
21.Plechanow J. 1949. O roli jednostki w historii, Warszawa: Książka i Wiedza.
22.Rainko S. 2015. Marks. Dwie filozofie, Warszawa: Książka i Prasa.
23.Roberts B.W. 1997. Helson R., Changes in Culture, Changes in Personality: The Influence of Individualism in a Longitudinal Study of Women, „Journal of Personality and Social Psychology”, no. 72, s. 641–651
24.Roberts R. 2015. Psychology and Capitalism. The Manipulation of Mind, Alresford: Zero Books.
25.Schaff A. 1965. Marksizm a jednostka ludzka, Warszawa: PWN.
26.Stachowski R., Dobroczyński B. 2010. Historia psychologii – od Wundta do czasów najnowszych, w: Strelau J., Doliński D. (red.) Psychologia akademicka, t. I, red., Gdańsk: GWP.
27.Sztumski W., Sztumski J. 1977. Materializm dialektyczny a współczesne nauki szczegółowe, Warszawa: Książa i Wiedza.