Colloquia Theologica Ottoniana

ISSN: 1731-0555     eISSN: 2353-2998     DOI: 10.18276/cto.2018.1-07
CC BY-SA   Open Access   DOAJ

Lista wydań / 1/2018
Papieża Franciszka metafory Kościoła

Autorzy: Andrzej Draguła
Wydział Teologiczny Uniwersytet Szczeciński
Słowa kluczowe: papież Franciszek Kościół metafora owczarnia kobieta szpital polowy
Rok wydania:2018
Liczba stron:19 (159-177)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Metafora jest środkiem stylistycznym polegającym na takim połączeniu wyrazów, dzięki któremu przynajmniej jeden z nich uzyskuje nowe znaczenie. Skutkiem metafory jest zmiana dotychczasowego, dosłownego znaczenia i uzyskanie znaczenia wtórnego: przenośnego i niedosłownego. Zgodnie z kongitywistyczną koncepcją metafory, nie jest ona jedynie sposobem obrazowania mającym na celu przekonanie odbiorcy, ale spełnia funkcję poznawczą, tzn. umożliwia odbiorcy poznanie (kognicję) przedstawionej w metaforze rzeczywistości. Papież Franciszek bardzo chętnie odwołuje się do przepowiadania obrazowego i stosuje metafory. Jednym ze źródeł teologicznych jest dla Franciszka latynoamerykańska teologia Kościoła jako ludu. Do ulubionych metafor Franciszka, którymi wyraża on prawdę o Kościele, należy metafora kobiety, owczarni i szpitala polowego. Wszystkie te obrazy – choć mają swoje biblijne prototypy i pierwowzory – nabierają u Franciszka nowej treści: koncentrują się na bliskości, bezpośredniości relacji, a nawet na czułości, jaką powinny się charakteryzować relacje wewnątrzeklezjalne. Poszerzając interpretację zastosowanych metafor, Franciszek jednocześnie pogłębia teologię Kościoła, wskazując na te jego cechy, które w dotychczasowej eklezjologii były niezauważalne. W ten sposób metafora staje się nie tylko środkiem dydaktycznym stosownym dla skuteczniejszego przepowiadania prawdy o Kościele, ale także drogą do teologicznego poznania Kościoła
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Arystoteles, Poetyka, 21, 4–7, przeł. z grec. i oprac. H. Podbielski, Wrocław 1989.
2.Baran G.M., Chrystus lekarzem i lekarstwem z nieba w świetle homilii św. Augustyna do Ewangelii i Pierwszego listu Jana apostoła, „Vox Patrum” 30 (2010), t. 55, s. 43–62.
3.Bergoglio J.M., Kwiatki papieża Franciszka, Kraków 2013.
4.Bergoglio J.M., Otwarty umysł, wierzące serce, Kraków 2013.
5.Czaja A., Traktat o Kościele, t. 2: Dogmatyka, Warszawa 2006, s. 291–543.
6.Dlaczego runo śmierdzi, 13.08.2013, [blog:] Owca i wełna – historycznie, http://uowki.blogspot.com/2013/08/dlaczego-runo-smierdzi_13.html (dostęp: 2.11.2017).
7.Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
8.Francisco, Carta a los participantes en la 105 Asamblea Plenaria de la Conferencia Episcopal Argentina, 25.03.2015, https://w2.vatican.va/content/francesco/es/letters/2013/documents/papa-francesco_20130325_lettera-vescovi-argentina.pdf.
9.Franciszek, Adhortacja apostolska „Evangelii gaudium”.
10.Franciszek, Duszpasterstwo to realizowanie macierzyństwa Kościoła. Spotkanie z episkopatem Brazylii, 27.07.2013, „L’Osservatore Romano” 10 (2013).
11.Franciszek, Kościół ma być znakiem miłosierdzia Pana. Przemówienie do uczestników międzynarodowego spotkania nt. „Evangelii gaudium”, 19.09.2014, „L’Osservatore Romano” 10 (2014).
12.Franciszek, Pasterze słuchający ludu. Audiencja dla biskupów wyświęconych w ciągu ostatniego roku, 19.09.2013, „L’Osservatore Romano” 11 (2013).
13.Franciszek, Z ludem na ramionach. Msza św. Krzyżma w Wielki Czwartek, 28.03.2013, „L’Osservatore Romano” 5 (2013).
14.Franciszek, Żyjemy w epoce miłosierdzia. Spotkanie z kapłanami z diecezji rzymskiej, 6.03.2014, „L’Osservatore Romano” 3–4 (2014).
15.Jan XXIII, Homilia w dniu koronacji, 4.11.1958, „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie” 1960, nr 50, s. 260–263; „Acta Apostolicae Sedis” 50 (1958), s. 884–888.
16.Jäkel O., Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu. Kognitywno-lingwistyczna analiza metaforycznych modeli aktywności umysłowej, gospodarki i nauki, Kraków 2003.
17.Josi E., La chiesa nei testi patristici e nei monumenti paleocristiani, w: Enciclopedia Cattolica, Firenze 1949, kol. 1466–1469.
18.Jüngel E., Gott als Geheimnis der Welt. Zur Begründung der Theologie des Gekreuzigten im Streit zwischen Theismus und Atheismus, Tübingen 1977.
19.Kasper W., Papież Franciszek. Rewolucja czułości i miłości. Korzenie teologiczne i perspektywy duszpasterskie, Warszawa 2015.
20.Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
21.Korolko M., Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990.
22.Krzyżanowski J., Nauka o literaturze, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966.
23.Kusz E., Zapach owiec, „Tygodnik Powszechny” 9.12.2013.
24.Lakoff G., Johnson M., Metafory w naszym życiu, Warszawa 1988.
25.Liszka P., Metafora w Objawieniu i w teologii, w: Ad Imaginem Tuam. Księga jubileuszowa dla uczczenia Arcybiskupa Gołębiewskiego, red. W. Irek, t. 2, Wrocław 2012, s. 151–165.
26.Paroń K., Rzeczywistość to metafora – próba kognitywnej analizy metafor w felietonach Jerzego Urbana, „Acta Universitatis Lodzienis Folia Litteraria Polonica” 14 (2011), nr 1, s. 43–53.
27.Podlawska D., Płóciennik I., Leksykon nauki o języku, Bielsko-Biała 2002.
28.Rahner H., Mater Ecclesia: Lobpreis der Kirche aus dem ersten Jahrtausend christlicher Literatur, Einsiedeln–Köln 1944.
29.Rahner K., Vorgrimler H., Mały słownik teologiczny, Warszawa 1987, kol. 28.
30.Rowland T., Wiara Ratzingera. Teologia Benedykta XVI, Kraków 2010.
31.Sawicki K., Nie przychodnia, a szpital polowy, 10.03.2014, https://www.deon.pl/141/art,1561,nie-przychodnia-a-szpital-polowy.html (dostęp: 2.11.2017).
32.Shakespeare W., Jak wam się podoba, tłum. L. Ulrich, http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/jak-wam-sie-podoba.html.
33.Słownik teologii biblijnej, red. X. Léon-Dufour, Poznań 1990, s. 65.
34.Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen gentium”.
35.Spadaro A., Leczmy rany [wywiad], „Tygodnik Powszechny” 39 (2013).
36.Strzelczyk G., Problem metafor w teologii albo teologia jako metafora, „Studia Theologiae Fundamentalis” 3 (2012), s. 187–199.
37.Szpital polowy wg Franciszka – sympozjum w Stadnikach, 7.05.2016 [audio], http://radioprofeto.pl/archiwum,1484.html (dostęp: 2.11.2017).
38.Szymik J., Benedykt XVI był prorokiem [wywiad], „Rzeczpospolita”. Plus Minus, 24.07.2015.
39.Szymik J., Theologia Benedicta, t. 3, Katowice 2016.
40.Węcławski T., Funkcja sakralna wypowiedzi religijnej. Aspekt teologiczny, w: Funkcje wypowiedzi religijnych, red. R. Przybylska, W. Przyczyna, Tarnów 2014, s. 7–20