Autobiografia

ISSN: 2353-8694     DOI: 10.18276/au.2017.1.8-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ

Lista wydań / nr 1 (8) 2017
„Egoistyczne analizy to moja ulubiona praca”. Rękopisy Broni Baum, czyli kiedy wiersz staje się egodokumentem

Rok wydania:2017
Liczba stron:18 (39-56)
Słowa kluczowe: poezja żydowska religijny feminizm pogrom poezja homoerotyczna
Cited-by (Crossref) ?:
Autorzy: Joanna Lisek
Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt

Artykuł jest efektem badań nad spuścizną rękopiśmienną Broni (Brejndl) Baum (1896–1947) – ortodoksyjnej pisarki, działaczki, publicystki, która urodziła się w rodzinie chasydzkiej w Tomaszowie Mazowieckim, gdzie mieszkała do 1918 roku, później przeniosła się do Piotrkowa Trybunalskiego, następnie do Łodzi, z której w 1925 roku wyjechała do Erec Izrael (Ziemi Izraela). Publikowała wiersze i artykuły w jidysz na łamach „Der Jud”, „Dos Jidisze Togblat”, „Bejs Jakow” oraz w języku hebrajskim w „Bat Izrael” i „Baderech”. Była zaangażowana w działalność na rzecz religijnego feminizmu, edukacji dziewcząt, a także pomoc charytatywną. Celem artykułu jest pokazanie na podstawie rękopiśmiennej poezji Baum sytuacji, kiedy wiersz może być traktowany jako egodokument, odczytywany w kontekście zachowanego dziennika autorki. Obraz psychologiczny autorki i jej interpretacja wydarzeń historycznych rysujące się na kartach dziennika dopiero w poszerzeniu o materiał poetycki nabierają pełniejszego, ale też bardziej skomplikowanego charakteru. Wiersze pogromowe, erotyczne oraz te związane ze sferą sacrum wnoszą istotne treści do badań nad historią mentalności i tożsamością młodego pokolenia Żydówek ortodoksyjnych dojrzewających w czasie I wojny światowej.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baum, Brejndl (Bronia). Zbiór rękopisów zachowanych w archiwum rodzinnym Baumów.
2.Baum, Brendl. Ketuwim le-bat Jisrael. Tel Awiw, 1954.
3.Encyclopedia of the Founders and Builders of Israel, red. David Tidhar. T. IV. Tel-Awiw, 1950. Dostęp 4.05.2017. http://www.tidhar.tourolib.org/tidhar/view/4/1869.
4.Jakov, ben Abraham. Ejn szojn majse buch. Bazylea: Konrad Valdkirkh, 1602.
5.Cixous, Hélène. „Śmiech Meduzy”. Tłum. Anna Nasiłowska. Teksty Drugie, 22/23/24 (1993), 4/5/6: 147–166.
6.Kijek, Kamil. „«Naród słabych i skrzywdzonych». Wojny i rewolucje lat 1914–1921 w pamięci młod¬zieży żydowskiej okresu międzywojennego”. Studia Judaica 18 (2015), 1: 85–104.
7.Kluba, Agnieszka. Autoteliczność – referencyjność – niewyrażalność. O nowoczesnej poezji polskiej (1918–1939), wyd. II. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2014.
8.Lejeune, Philippe. „Dziewczęce «ja» (O dziennikach panien z XIX wieku)”. Teksty Drugie 80/81 (2003), 2/3: 192–211.
9.Leksikon fun der najer jidiszer literatur, red. Szmuel Niger, Jakow Szacki. T. I. New York: Alwelt¬lechn Jidishn Kultur-Kongres, 1956.
10.Lisek, Joanna. „Peretz on the Froyen-frage”. W: Trilingual Literature of Polish Jews From Different Perspectives: I.L. Peretz in memoriam, red. Shoshana Ronen i Alina Molisak. Cambridge: Cam¬bridge Scholars Publishing, 2017.
11.Orłowski, Adam. „Poezja pamięci – literacki dyskurs Jerzego Harasymowicza”. Góry – Literatura – Kultura 7 (2013): 121–131.
12.Perec, Icchok Lejbusz. Briw un redes fun Y.L. Peretz (Listy i mowy I.L. Pereca), red. Nachman Meisel. New York, 1944.
13.Prusin, Alexander V. „«The Stimulus Qualities» of a Scapegoat: The Etiology of Anti-Jewish Violence in Eastern Poland, 1918–1920”, Simon Dubnow Institute Yearbook 4 (2005): 243–251.
14.Showalter, Elaine. Krytyka feministyczna na bezdrożach. Teksty Drugie, 22/23/24 (1993), 4/5/6: 115–146.
15.Witczak, Krzysztof Tomasz. Słownik biograficzny Żydów tomaszowskich. Łódź – Tomaszów Mazowiecki: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2010.
16.Wróbel, Piotr. „The «Kaddish» Years: Anti-Jewish Violence in East Central Europe, 1918–1921”. Simon Dubnow Institute Yearbook 4 (2005): 211–236.