Acta Politica Polonica

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Politica

ISSN: 2451-0432     DOI: 10.18276/ap.2016.35-02
CC BY-SA   Open Access   CEEOL

Lista wydań / 1/2016 (35)
Unia Europejska jako instytucja bezpieczeństwa. Analiza systemowa

Rok wydania:2016
Liczba stron:14 (21-34)
Słowa kluczowe: Unia Europejska, bezpieczeństwo, system, obrona
Autorzy: Artur Staszczyk
Instytut Politologii i Europeistyki, Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt

Artykuł analizuje rolę UE jako instytucji bezpieczeństwa i porusza problem wpływu UE na kształtowanie postzimnowojennego systemu bezpieczeństwa europejskiego. System ten charakteryzuje się pluralistyczną strukturą i dużą dynamiką rozwoju. Jednym z kluczowych elementów europejskiej architektury bezpieczeństwa jest UE. Rozwijając szereg polityk stanowiących instrumenty zewnętrznego zarządzania bezpieczeństwem, UE zbudowała zdolności, zasoby, instytucje i procedury, a także określiła cele i zagrożenia pozwalające analizować ją w kategoriach systemu bezpieczeństwa. Najważniejszą polityką stanowiącą fundament rozwoju systemu bezpieczeństwa UE jest Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO). Polityka ta mimo nazwy sugerującej uwspólnotowienie funkcjonuje przede wszystkim w oparciu o mechanizmy współpracy międzyrządowej i nie ustanawia również wspólnej obrony w ramach UE. Pozwala ona jednak UE realizować operacje zarządzania kryzysowego i pełnić rolę stabilizatora pokoju i bezpieczeństwa zarówno w wymiarze globalnym jak i regionalnym. Kształt WPBiO determinuje w dużym stopniu charakter systemu bezpieczeństwa UE, który nastawiony jest przede wszystkim na eliminowanie zagrożeń o charakterze niemilitarnym pochodzących z zewnątrz. Oznacza to, że UE nie stanowi systemu zbiorowej obrony oferującego tzw. twarde gwarancje bezpieczeństwa, ale raczej stara się stosując instrumenty tzw. miękkiej siły kształtować środowisko bezpieczeństwa zgodnie z preferowanymi przez siebie wartościami.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Barcz, J. (2008). Przewodnik po Traktacie z Lizbony. Traktaty stanowiące Unię Europejską. Stan obecny oraz teksty skonsolidowane w brzmieniu Traktatu z Lizbony. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis.
2.BBN. Bezpieczna Europa w lepszym świecie. Europejska Strategia Bezpieczeństwa, 10 lutego 2016. Pobrano z: www.bbn.gov.pl/ftp/dok/01/strategia_bezpieczeństwa_ue_2003.pdf.
3.BBN. (2011). Koncepcja strategiczna NATO z 2010, 17 stycznia. Pobrano z: www.bbn.gov.pl/download/1/.../KoncepcjastrategicznaNATO.pdf.
4.Bickerton, Ch. J., Irondelle, B., Menon A. (2011). Security Co – operation beyond the Nation – State: The EU’s Common Security and Defence Policy. Journal of Common Market Studies, 49 (1), 1-21.
5.Chodubski, A. (2012). Teorie i metody badań europeistycznych. W: J. Ruszkowski, L. Wojnicz (red.), Teorie w studiach europejskich. W kierunku nowej agendy badawczej, (17-28). Szczecin – Warszawa: Instytut Politologii i Europeistyki Uniwersytetu Szczecińskiego, Instytut Europeistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
6.Cholawo – Sosnowska, K., Karbowska, K., Wnukowska, A. (2005). Instytucje Unii Europejskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
7.Czaputowicz, J. (1998). System czy nieład? Bezpieczeństwo europejskie u progu XXI wieku. Warszawa: PWN.
8.Gryz, J. (1995). Formalny zakres działania Unii Zachodnioeuropejskiej. Sprawy Międzynarodowe 1995, 4, 103-122.
9.Hürsoy, S. (2002). The New Security Concept and German – French Approaches to the European Pillar of Defence 1990 – 2000. Marburg: Tectum Verlag.
10.Kirchner, E. (1998). Bezpieczeństwo ekonomiczne a problem współpracy w postzimnowojennej Europie. Studia Europejskie, 6 (2), 89-105.
11.Kukułka, J. (1982). Bezpieczeństwo a współpraca europejska: współzależność i sprzeczności interesów. Sprawy Międzynarodowe, 350 (7), 29-40.
12.Liszczyk, D. (2010). Rozwiązanie Unii Zachodnioeuropejskiej. Biuletyn PISM, 684 (76), 2223-2224.
13.Mierzejewski, D. J. (2011). Bezpieczeństwo europejskie w warunkach przemian globalizacyjnych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
14.Multan, W. (1997). Wizje bezpieczeństwa europejskiego. Warszawa: Elipsa.
15.PE. (2016). Klauzula wzajemnej obrony: jaka rola UE?, 20 stycznia. Pobrano z: www.europarl.europa.eu/news/pl/news-room/20160119STO10518/Klauzula-wzajemnej-obrony-jaka-rola-UE.
16.Riedel, R. (2008). Unia Europejska – hybrydowy system polityczny. Multilevel Governance jako kompromis pomiędzy intergovernmentalizmem a supranacjonalizmem. Pobrane z: cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element…/Rafal_Riedel.pdf, 67-79.
17.Rossa, A. (2010). Bezpieczeństwo europejskie – historia niedokończona. Analiza historyczna koncepcji bezpieczeństwa europejskiego w kontekście budowy zdolności obronnych przez Unię Europejską. Słupskie Studia Historyczne, 16, 207-216.
18.Rotfeld, A. D. (1990). Europejski system bezpieczeństwa in statu nascendi. Warszawa: PISM.
19.Ruszkowski, J. (2010b). Europeizacja ad extra w zarządzaniu zewnętrznym (external governance) Unii Europejskiej. Rocznik Integracji Europejskiej, 4, 7-27.
20.Ruszkowski, J. (2010a). Ponadnarodowość w systemie politycznym Unii Europejskiej. Warszawa: Wolters Kluwer.
21.Stańczyk, J. (2009). Grupy Bojowe jako instrument polityki reagowania kryzysowego Unii Europejskiej. Studia Europejskie, 52 (4), 33-58.
22.Stefanowicz, J. (1991). Bezpieczeństwo w Europie lat dziewięćdziesiątych. Sprawy Międzynarodowe, 448 (5), 7-20.
23.Stefanowicz, J. (1990). Wyzwania integracyjne współczesnej Europy. Sprawy Międzynarodowe, 440 (9), s. 19-30.
24.Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana), Dz. U. UE 2012, nr C 326, poz. 1.
25.Traktat Północnoatlantycki, Dz. U. 2000, nr 87, poz. 970.
26.Wiaderny – Bidzińska, K. (2002). Polityczna integracja Europy Zachodniej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
27.Zajączkowski K. (2009). Unia Europejska jako aktor globalny – aspekty polityczno – obronne. Studia Europejskie, 49 (1), 37-58.
28.Zięba, R. (2005a). Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
29.Zięba, R. (2004). Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego. Koncepcje – struktury – funkcjonowanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
30.Zięba, R. (2006). Unia Europejska. W: M. Pietraś (red.), Międzynarodowe stosunki polityczne (119-138). Lublin: UMCS.
31.Zięba R. (2007). Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
32.Zięba, R. (2005b). Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.