Acta Iuris Stetinensis

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Iuris Stetinensis

ISSN: 2083-4373     DOI: 10.18276/ais.2017.18-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ

Lista wydań / 2/2017 (18)
Zakres ochrony utworu naukowego – znaczenie wyodrębnienia formy oraz treści

Rok wydania:2017
Liczba stron:20 (77-96)
Słowa kluczowe: prace naukowe prawo autorskie forma i treść indywidualna kreatywność
Autorzy: Beata Giesen

Abstrakt

Efekty pracy naukowej stanowią dobro wspólne. Dla nauki szkodliwe jest jednak przyzwalania na nieuczciwe przejmowanie rezultatów pracy naukowców. Szczególny charakter utworów naukowych jest źródłem pewnych problemów, które pojawiają się wówczas, gdy zachodzi konieczność ustalenia zakresu ochrony tego typu dzieł. Art. 1 ust. 21 prawa autorskiego mówi bowiem: ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Nie ulega wątpliwości, że odwołanie się do tezy o ochronie wyłącznie formy w znacznym stopniu ułatwia rozstrzygnięcie wielu sporów. Tak czytelne kryterium pozwala z łatwością ustalić, czy inne dzieło zostało stworzone z naruszeniem cudzego prawa do autorstwa, czy też jest ono samodzielnym utworem, mającym swe źródło w umyśle tego, kto podaje się za jego autora. Ponieważ kryterium formy jest sprawdzalne, gwarantuje ono obiektywność dokonywanej oceny. Ten „ślad”, którym jest forma wyrażenia, pozostawiony przez twórcę w procesie odkrywania obiektywnych prawd pozwala ocenić cały proces badawczy. Oparcie się na porównaniu formy przy badaniu zarzutu naruszenia prawa do autorstwa stanowi rodzaj ułatwienia dowodowego. Nie oznacza to jednak, iż treść dzieła powinna pozostawać poza zasięgiem ochrony. Zasługuje na nią wówczas, gdy wykazuje ona cechy indywidualnej twórczości. Stwierdzenie to odnosi się przede wszystkim do tego typu dzieł, w których nakreślenie linii granicznej pomiędzy formą a treścią albo nie jest w ogólne możliwe, albo nastręcza znacznych trudności. To właśnie w przypadku tego typu dzieł naukowych szczególnego znaczenia nabiera postulat postrzegania utworu jako pewnej harmonicznej całości. Prawo autorskie chroni połączenie formy i treści, chroni indywidualizm twórczy przybierający postać dzieła. Stwierdzenie to nie zmienia faktu, że rezultaty badań naukowych są dobrem wspólnym, z którego nie tylko mamy prawo, ale wręcz obowiązek czynić użytek.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Altenpoht M., Der urheberrechtliche Schutz von Forschungsresultaten, Bern 1987.
2.Barrelet D., Egloff W., Das neue Urheberrecht, Bern 2008.
3.Barta J., Markiewicz R., Matlak A., System prawa prywatnego. Prawo autorskie, t. 13, Warszawa 2017.
4.Błeszyński J., Staszków M., Prawo autorskie i wynalazcze, Warszawa 1983.
5.Fichte J.-G., Beweis der Unrechtmäßigkeit des Büchernachdrucks, „Berliner Monatsschrift” 1793, t. 21, s. 433.
6.Hilty R.-M., Das Urheberrecht und der Wissenschaftler, GRUR Int. 2006, s. 179.
7.Hubmann H., Der Rechtsschutz der Idee, UFITA 1957, nr 24, s. 7.
8.Kohler J., Urheberrecht an Schriftwerken und Verlagsrecht, Stuttgart 1907.
9.Kopff A., Dzieło sztuk plastycznych i jego twórca w świetle przepisów prawa autorskiego, Kraków 1961.
10.Kopp L., Die Freiheit der Idee und der Schutz von Schriftwerken, Tübingen 2014.
11.Markiewicz R., Dzieło literackie i jego twórca w polskim prawie autorskim, Kraków 1984.
12.Olesiak B., Problem wartościowania utworu artystycznego ze szczególnym uwzględnieniem relacji utworu do jego fundamentu bytowego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2017, nr 1, s. 95.
13.Poźniak-Niedzielska M., Niewęgłowski A., Pomysł jako przejaw twórczości w świetle prawa autorskiego, w: Spory o własność intelektualną. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorom Januszowi Barcie i Ryszardowi Markiewiczowi, Warszawa 2013, s. 848.
14.Sokołowska D., Pojęcie i postaci utworu w świetle prawa autorskiego, RPEiS 2015, z. 2, s. 75.
15.Stieger W., Das Urheberrecht schützt nur die Form. Eine überholte Binsenwahrheit, Festschrift Lucas David zum 60. Geburtstag, Zurych 1996, s. 243.
16.System prawa prywatnego. Prawo autorskie, t. 13, red. J. Barta, Warszawa 2017.
17.Traple E., Dzieło zależne jako przedmiot prawa autorskiego, Warszawa 1979.
18.Ulmer E., Urheber-und Verlagsrecht, Berlin 1980.
19.Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. P. Ślęzak, Warszawa 2017.
20.Waiblinger J., „Plagiat” in der Wissenschaft, Freiburg 2012.