Analiza i Egzystencja

ISSN: 1734-9923     eISSN: 2300-7621     DOI: 10.18276/aie.2018.42-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 42 (2018)
Pobieranie narządów po zatrzymaniu krążenia. O nadrzędności neurologicznego kryterium śmierci nad krążeniowym – kwestie filozoficzne

Autorzy: Piotr Nowak
Uniwersytet Jagielloński
Słowa kluczowe: bioetyka etyka medyczna transplantacja narządów pobieranie narządów po zatrzymaniu krążenia śmierć mózgu reguła martwego dawcy status moralny
Rok wydania:2018
Liczba stron:17 (55-71)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Przedmiotem tego dwuczęściowego artykułu są zagadnienia bioetyczne związane z pobieraniem narządów po zatrzymaniu krążenia. Cześć druga poświęcona jest problemom filozoficznym. Analizuję tutaj trzy koncepcje śmierci, które utożsamiają koniec życia z (a) somatyczną dezintegracją organizmu, (b) nieodwracalną utratą zdolności do samozachowania oraz (c) nieodwracalną utratą statusu moralnego pacjenta. Odwołując się do tych trzech stanowisk, argumentuję, że krążeniowe kryterium śmierci jest wiarygodne tylko wtedy, jeśli zatrzymanie krążenia trwa na tyle długo, że prowadzi do śmierci mózgu. Wziąwszy to pod uwagę, można przypuszczać, że przyjęty obecnie 5 minutowy okres obserwacji zatrzymania krążenia nie wystarcza do tego, aby nastąpiła śmierć pacjenta.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Antoszkiewicz, K., Czerwiński, J. (2012). Pobieranie i przeszczepianie narządów w Polsce w 2011 r. W: J. Czerwiński, P. Malanowski (red.), Poltransplant. Biuletyn Informacyjny (s. 20-33). Warszawa: Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji „Poltransplant”.
2.Beauchamp, T.L., Childress, J.F. (1996). Zasady etyki medycznej. Warszawa: Książka i Wiedza.
3.Becler, R. (2017). Dawstwo narządów po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia: praktyka międzynarodowa i polska. Zagadnienia etyczne. Pobrane z: http://www.incet.uj.edu.pl/d/dzialy.php?l=pl&p=30&i=388&m=18&n=2&z=0&k=74.
4.Bernat, J.L. (2002). The Biophilosophical Basis of Whole-Brain Death. Social Philosophy and Policy, 19 (2), 324-342.
5.Bernat, J.L (2013). On Noncongruence between the Concept and Determination of Death. The Hastings Center Report, 43 (6), 25-33.
6.Bernat, J.L., Culver, C.M., Gert, G. (1981). On the Definition and Criterion of Death. Annals of Internal Medicine, 94 (3), 389–394.
7.Brock, D.W. (1999). The Role of the Public in Public Policy on the Definition of Death. W: S.J. Youngner, R.M. Arnold, R. Schapiro (red.), The Definition of Death. Contemporary Controversies (s. 293-307). Baltimore: The Johns Hopkins University Press.
8.Brugger, E. Ch. (2013). D. Alan Shewmon and the PCBE’s White Paper on Brain Death: Are Brain-Dead Patients Dead?. Journal of Medicine and Philosophy, 38 (2), 205–218.
9.Chudzińska M., Grzanka-Tykwińska A. (2017). Dylematy prawne śmierci mózgowej. W: W. Sinkiewicz, R. Grabowski (red.), Etyczne, medyczne i prawne dylematy wokół śmierci mózgu (s. 63-75). Bydgoszcz: Komisja Bioetyczna BIL, Collegium Medicum UMK.
10.Dalle Ave, A.L., Bernat, J.L. (2017). Donation after brain circulation determination of death. BMC Medical Ethics, 18 (15), 1-6.
11.DeGrazia, D. (2017). The Definition of Death. W: E.N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2017/entries/death-definition/>.
12.Domínguez-Gil, B., Matesanz, R. (red.). (2017). Newsletter transplant. International figures on donation and transplantation 2016. Strasburg: European Directorate for the Quality of Medicines, HealthCare of the Council of Europe (EDQM).
13.Espejo, F., Owen, A.M. (2013). Detecting awareness after severe brain injury. Nature Reviews Neuroscience, 14, 801-809.
14.Galewicz, W. (2013). Status ludzkiego zarodka a etyka badań biomedycznych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
15.Galewicz, W. (2016). Terapia daremna a procedura rozstrzygania konfliktów. Pobrane z: http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php?l=pl&p=30&i=3&m=19&n=1&z=0&k=57.
16.Gert, B. (2006). Matters of “Life” and “Death”. Letters. Hastings Center Report, 36 (3), 4-6.
17.Haberko J., Uhrynowska-Tyszkiewicz I. (2014). Ustawa o pobieraniu przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.
18.Kosieradzki, M. (2014). Możliwości wykorzystania narządów pobranych od dawców po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia. Pobrane z: http://www.uniatransplantacyjna.pl/images/Szkolenia_DCD/8.pdf.
19.Kubiak, R. (2010). Prawo medyczne. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
20.Kübler, A., Siewiera, J., Durek, G., Kusza, K., Piechota, M., Szkulmowski, Z. (2014). Wytyczne postępowania wobec braku skuteczności podtrzymywania funkcji narządów (terapii daremnej) u pacjentów pozbawionych możliwości świadomego składania oświadczeń woli na oddziałach intensywnej terapii. Anestezjologia Intensywna Terapia, 46 (4), 229-234.
21.Lizza, J.P. (2006). Persons, Humanity and the Definition of Death. Baltimore: The John Hopkins University Press.
22.Lizza, J.P. (2009). Commentary on „The Incoherence of Determining Death by Neurological Criteria”. Kennedy Institute of Ethics Journal, 19 (4), 2009, 393–395.
23.Lizza J.P. (2011). Where’s Waldo? The ‘decapitation gambit’ and the definition of death. Journal of Medical Ethics, 37 (12), 743–746.
24.Lizza, J.P (2018a). Defining Death: Beyond Biology. Diametros, 55, 1-19.
25.Lizza, J.P. (2018b). In Defense of Brain Death: Replies to Don Marquis, Michael Nair-Collins, Doyen Nguyen, and Laura Specker Sullivan. Diametros, 55, 68-90.
26.Łuków, P. (2015). W poszukiwaniu zrozumienia śmierci.W: P. Łuków (red.), Zrozumieć śmierć człowieka (13-30). Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Koordynatorów Transplantacyjnych.
27.Marquis, D. (2010), Are DCD Donors Dead? Hastings Center Report, 40 (3), 24-31.
28.Marquis, D. (2018). Death is a Biological Phenomenon. Diametros, 55, 20-26.
29.McMahan, J. (2002). The Ethics of Killing. New York: Oxford University Press.
30.Matesanz, R, Miranda, B. (red.). (2007). Newsletter transplant. International figures on donation and transplantation – 2007. Madrid: Aula Médica Ediciones.
31.Miller, F.G, Truog, R.D. (2009) The Incoherence of Determining Death by Neurological Criteria: A Commentary on Controversies in the Determination of Death, A White Paper by the President’s Council on Bioethics. Kennedy Institute of Ethics Journal, 19 (4), 397–399.
32.Miller, F.G, Truog, R.D. (2012). Death, Dying, and Organ Transplantation. Oxford: Oxford University Press.
33.Monti, M.M., Vanhaudenhuyse, A., Coleman, M.R., Boly, M., Pickard, J.D., Tshibanda, L., Owen, A.M., Laureys S. (2010). Willful Modulation of Brain Activity in Disorders of Consciousness. New England Journal of Medicine, 362, 578-589.
34.Nair-Collins, M. (2018). A Biological Theory of Death: Characterization, Justification, and Implications. Diametros, 55, 27-43.
35.Nowak, P.G. (2016a). Rezygnacja z terapii podtrzymującej życie. Filozofia w Praktyce, 2 (17), 1-3.
36.Nowak, P.G. (2016b). Umiarkowanie liberalna koncepcja śmierci jako uzasadnienie dla neurologicznych kryteriów śmierci. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, 98 (2), 199-2011.
37.Nowak, P.G. (2018). Etyka, śmierć i transplantacje. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego (w przygotowaniu).
38.Owen, A.M., Coleman, M.R., Davis, M.H., Boly, M., Laureys, S., Pickard, J.D. (2006). Detecting Awareness in the Vegetative State. Science, 313 (5792), 1402.
39.Ozark, S., DeVita, M.A. (2001). Ethical Issues in Non-Heartbeating Cadaver Donors. W: W. Shelton, J. Balint (red.), The Ethics of Organ Transplantation (s. 167-194). Bingley: Emerland.
40.Posner, J.B., Saper, C.B., Schiff, N.D., Plum, F. (2007). Plum and Posner’s Diagnosis of Stupor and Coma. New York: Oxford University Press.
41.President’s Commission for the Study of Ethical Problems in Medicine and Biomedical and Behavioral Research (1981). Defining Death. A Report on the Medical, Legal and Ethical Issues in the Determination of Death. Washington, D.C.: U.S. Government Printing Office.
42.President’s Council on Bioethics (2008). Controversies in the Determination of Death: A White
43.Paper by the President’s Council on Bioethics. Washington, D.C.: U.S. Department of Health and Human Services.
44.Reich, D.J., Mulligan, D.C., Abt, P.L., Pruett, T.L., Abecassis, M.M.I., D’Alessandro, A., Pomfret, E.A., Freeman, R.B., Markmann, J.F., Hanto, D.W., Matas, A.J., Roberts, J.P., Merion, R.M., Klintmalm, G.B.G., the ASTS Standards on Organ Transplantation Committee (2009). ASTS Recommended Practice Guidelines for Controlled Donation after Cardiac Death Organ Procurement and Transplantation. American Journal of Transplantation, 9 (9), 2004-2011.
45.Repertinger, S., Fitzgibbons, W.P., Omojola, M.F., Brumback, R.A. (2006). Long Survival Following Bacterial Meningitis-Associated Brain Destruction. Journal Child Neurology, 21 (7), 591–595.
46.Robertson, J.A. (1999). Delimiting the Donor: The Dead Donor Rule. The Hastings Center Report, 29 (6), 6–14.
47.Rowiński W. (2011). Etyczno-obyczajowe aspekty przeszczepiania narządów. Czy i w jakim stopniu wolno nam dostosowywać zasady etyczne dla zaspokajania potrzeb pacjentów oczekujących na przeszczepienie narządu?. W: B. Chyrowicz (red.), Transplantacje: spór o dar (s. 29-44). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II.
48.Shewmon, D.A. (1998). Chronic „brain death”: Meta-analysis and conceptual consequences. Neurology, 51 (6) 1998, s. 1538–1545.
49.Shewmon, D.A. (2001). The Brain and Somatic Integration: Insights Into the Standard Biological Rationale for Equating „Brain Death” With Death.
50.Journal of Medicine and Philosophy, 26 (5), 457–478.
51.Shewmon, D.A. (2009). Brain Death: Can It Be Resuscitated? Hastings Center Report, 39 (2), 18–24.
52.Shewmon, D.A., Shewmon, E.S. (2004). The Semiotics of Death and its Medical Implica-tions. W: C. Machado, D.A. Shewmon (red.). Brain Death and Disorders of Consciousness (89-114). New York: Springer.
53.Singer, P. (1997). O życiu i śmierci. Upadek etyki tradycyjnej. Tłum. A. Alichniewicz, A.Szczęsna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
54.Singer, P. (2018). The Challenge of Brain Death for the Sanctity of Life Ethic. Ethics & Bioethics (in Central Europe), w przygotowaniu.
55.Szewczyk, K. (2009). Bioetyka, t. 2, Pacjent w systemie opieki zdrowotnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
56.Szewczyk, K. (2016). O medycznej daremności proceduralnej i o powodach, dla których należy ją włączyć w polskie regulacje bioetyczne i system prawny. Pobrane z: http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php?l=pl&p=30&i=3&m=19&n=1&z=0&k=53.
57.Thomas, A.G. (2012), Continuing the Definition of Death Debate: The Report of The President’s Council on Bioethics on Controversies in The Determination Of Death. Bioethics, 26 (2), 101-107.
58.Truog, R.D., Robinson, W.M (2003). Role of brain death and the dead-donor rule in the ethics of organ transplantation, Critical Care Medicine, 31 (9), 2391–2396.
59.Thuong, M., Ruiz, A., Evrard, P., Kuiper, M., Boffa, C., Akhtar, M.Z., Neuberger, J., Ploeg, R. (2016). New classification of donation after circulatory death donors definitions and terminology. Transplant International, 29 (7), 749–759.
60.Veatch, R.M. (2015). Killing by Organ Procurement: Brain-Based Death and Legal Fictions. Journal of Medicine and Philosophy, 40 (3), 289-311.
61.Veatch, R.M., Ross, L.F (2015). Transplantation Ethics. Washington, D.C.: Georgetown University Press.
62.Warren M.A. (2010). O moralnym i prawnym statusie aborcji (197–214). W: W. Galewicz (red.), Antologia bioetyki, t. 2, Początki ludzkiego życia. Kraków: Universitas.
63.Wilkinson, D., Savulescu, J. (2012) Should we allow organ donation euthanasia? Alternatives for maximizing the number and quality of organs for transplantation. Bioethics, 20 (1), 32–48.
64.Wójcik, B. (2013). Definicje i kryteria śmierci. W: J. Różyńska, W. Chańska (red.), Bioetyka (s. 295-307). Warszawa: Wolters Kluwer.
65.Zelman, M., Michalak G. (2013). Pobranie narządów po zatrzymaniu krążenia – rozmowa koordynatora transplantacyjnego z rodziną. Anestezjologia Intensywna Terapia, 45 (1), 2013, 54–57.
66.Ziemiński, I. (1999). Zagadnienie śmierci w filozofii analitycznej. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
67.Żuradzki, T. (2011). Rola świadomości w decyzjach dotyczących zaprzestania podtrzymywania funkcji życiowych. Rocznik Kognitywistyczny, 5, 191-198.